دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٩٥٤
بَرزویه ، نام عربی قلعه ای در سوریه به گفتة یاقوت. نویسندگان متأخّر اروپا، به تبعیت زآناکومننا ، نام بورزیرا ترجیح داده اند. مردم منطقه آن را قلعة مَرْزَه می خوانند. ویرانه های آن هنوز در دامنة شرقی کوه علویین ، بر فرازوادی باتلاقی غاب ، باقی است . برزویه از دورانهای هِلِنی ،یعنی از زمانی که به یرناپذیربودن لیزیاس در این محل پی بردند، تاریخی پر آشوب داشته است . با حملة امپراتور تزیمیسکس به شام در ٣٦٥/٩٧٥، این قلعه از تصرف حَمْدانیان خارج شد و به دست رومیان شرقی افتاد؛ سپس به تصرف صلیبیان درآمد، و در حالی که یکی از مهمترین مواضع دفاعی امارت انطاکیه (که در آن زمان ظاهراً نام روشفورت داشته است ) به شمار می رفت ، صلاح الدین پس از نبرد سختی آن را در ٥٨٤ باز پس گرفت . این قلعه از عهد ممالیک بسرعت از اهمیت افتاد، و تاریخنگاران گاه تنها اشاره ای گذرا به آن کرده اند.
منابع :
(١) اسماعیل بن علی ابوالفداء، کتاب تقویم البلدان ، چاپ رینود و دیسلان ، پاریس ١٨٤٠، ص ٢٦١؛
(٢) محمدبن ابی طالب دمشقی ، کتاب نخبة الدهر فی عجائب البر والبحر ، چاپ مِرِن ، سن پطرزبورگ ١٨٦٥، ص ٢٠٥؛
(٣) یاقوت حموی ، معجم البلدان ، چاپ ووستنفلد، لایپزیگ ١٨٦٦ـ١٨٧٣، ج ١، ص ٥٦٥؛
(٤) M. Van Berchem, Inscriptions arabes de Syrie, ٨٢;
(٥) idem, "Notes sur les croisades", JA (١٩٠٢), I, ٤٣٤;
(٦) C.Cahen, La Syrie du Nord , Paris ١٩٤٠, index (under Borze ¦ );
(٧) M. Canard, Histoire de la dynastie des Hamdanides , Algiers ١٩٥١, ٢١٥, ٨٤٣;
(٨) R. Dussaud, Topographie historique de la Syrie , Paris ١٩٢٧, especially ١٥١-١٥٣;
(٩) M. Hartmann, Das Liwa el-Ladkijإ , in ZDPV , xiv, ١٧٤ and ٢١٢;
(١٠) G. Le Strange, Palestine under the Moslems , London ١٨٩٠, ٤٢١;
(١١) G.Saadإ, Le chہteau de Bourzey , in Annales Archإologiques de Syrie, ١٩٥٦, ١٣٩-١٦٢;
(١٢) J. Weulersse, Le pays des Alaouites , Tours ١٩٤٠, index (under Bourzey).
/ ج . سوردل و تومین ( د. اسلام ) /