بی بی حکیمه ، دهستان ، ده ، زیارتگاه ، منطقه ای نفت خیز در شهرستان گچساران ، استان کهگیلویه و بویراحمد.

دهستان بی بی حکیمه در بخش مرکزی ، در جنوب شهرستان گچساران واقع است . کوه سفید در شمال آبادی بی بی حکیمه ، کوه حُوش در جنوب شرقی و کوه «قیر دره سی » در شمال آبادی بابا کلان (مرکز دهستان ) قرار دارند. رود زهره در آن جریان دارد. ازگیا، گل گاوزبان ، خاکشیر، بادام کوهی ، گز، آویشن و علوفه دارد. از زیا دارای شغال ، گرگ ، روباه ، خرگوش ، قوچ ، میش ، کبک ، بز کوهی ، گراز و خرس است . محصول عمدة آن غلات و مرکبات است و از صنایع دستی ، جاجیم بافی ، گلیم بافی و فرشبافی با طرح و نقشة محلی دارد. اهالی

عمدتاً از طوایف کشکولی ، لُر، شول و دشتستانی اند (حبیبی فهلیانی ، ص ٢٥٩). راه دوگنبدان به باباکلان از بی بی حکیمه می گذرد ( جغرافیای کامل ایران ، ج ٢، ص ١٠٠٤). در ١٣٢٩ ش بی بی حکیمه دهی از دهستان ماهور در شهرستان کازرون بود (ایران . وزارت کشور. ادارة کل آمار و ثبت احوال ، ج ٢، ص ٣٢٦؛ رجوع کنید به رزم آرا، ج ٧، ص ٤٢). طبق تصویبنامة هیئت وزیران در ١٣٦٩ ش ، دهستان بی بی حکیمه به مرکزیت ده باباکلان در بخش مرکزی شهرستان گچساران تشکیل شد (ایران . قوانین و احکام ، ص ٧٩٧ـ ٧٩٨). آبادی بی بی حکیمه در این دهستان ، در ارتفاع ٣٥٠ متری در ٢٧ کیلومتری مغرب آبادی باباکلان ، و در دامنة جنوبی کوه سفید واقع است . این دهستان از طریق دوگنبدان به یاسوج (مرکز استان ) و بهبهان مرتبط است .

زیارتگاه بی بی حکیمه در ده بی بی حکیمه قرار دارد. بنای آن از دورة اسلامی و احتمالاً در محل معبدی از روزگاران ایلامی ساخته شده است . به روایتی بی بی حکیمه یکی از خواهران امام رضا علیه السلام بوده است (اقتداری ، ص ٣٤٣؛ حبیبی فهلیانی ، ص ٢٥٥). فسائی (ج ٢، ص ١٤٩٨) در دورة ناصری بی بی حکیمه را بقعة امامزاده ضبط کرده است که چند خانه در کنار آن بقعه برای خدمتکاران امامزاده بنا شده بود. زیارتگاه بی بی حکیمه چشمه ای ( آب گرم ) به همین نام دارد (مجیدی کرائی ، ص ٤٦) و همه ساله زائران بسیار از دور و نزدیک به زیارت آن می آیند (اقتداری ؛ حبیبی فهلیانی ، همانجاها).

ذخایر نفتی بی بی حکیمه در ١٣٤١ ش کشف گردید و طبق بررسیهای دقیق یکی از عظیم ترین و غنی ترین منابع نفتی دنیاست . در همان سال برنامة جاده سازی ، حفر چندین چاه و احداث واحدهای تفکیک گاز برای این محوطه آغاز و به اجرا درآمد ( جغرافیای کامل ایران ، ج ٢، ص ١٠٠١). بی بی حکیمه دارای دو واحد تفکیک گاز از نفت است . واحد شمارة یک بی بی حکیمه (در ٧٥ کیلومتری جنوب شرقی گچساران ) در ١٣٤٣ ش تأسیس و راه اندازی شد که نفت پانزده حلقه چاه به این واحد می رسد و فرآورده های آن نفت سنگین و سبک است . احداث واحد شمارة دو بی بی حکیمه (در ٦٥ کیلومتری جنوب منطقة گچساران ) در ١٣٤٦ ش آغاز شد. اکنون تعداد هشت حلقه چاه ، نفت مورد نیاز این واحد را تأمین می کند. نفت خام تولیدی هر دو واحد به وسیلة تلمبه خانة گُوره به خارک فرستاده می شود (ایران . وزارت نفت ، ص ٥٨).

منابع :
(١) اطلس راههای ایران ، تهران : گیتاشناسی ، ١٣٧٤ ش ؛
(٢) احمد اقتداری ، خوزستان و کهگیلویه و ممسنی : جغرافیای تاریخی و آثار باستانی ، تهران ١٣٥٩ ش ؛
(٣) ایران . قوانین و احکام ، مجموعة قوانین و مقررات مربوط به وزارت کشور: از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان سال ١٣٦٩ ، تهران ١٣٧٠ ش ؛
(٤) ایران . وزارت کشور. ادارة کل آمار و ثبت احوال ، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، ج ٢، تهران ١٣٢٩ ش ؛
(٥) ایران . وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی . دفتر تقسیمات کشوری ، سازمان تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران ، تهران ١٣٧٧ ش ؛
(٦) ایران . وزارت نفت ، وزارت نفت در یک نگاه ، تهران ١٣٦٩ ش ؛
(٧) جغرافیای کامل ایران ، تهران : سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ، ١٣٦٦ ش ؛
(٨) حسن حبیبی فهلیانی ، ممسنی در گذرگاه تاریخ ، شیراز ١٣٧١ ش ؛
(٩) حسینعلی رزم آرا، فرهنگ جغرافیائی ایران ( آبادیها )، ج ٧ : استان هفتم ( فارس )، تهران ١٣٣٠ ش ؛
(١٠) سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران ، ج ٩١: بهبهان ، تهران ١٣٧٠ ش ؛
(١١) حسن بن حسن فسائی ، فارسنامة ناصری ، چاپ منصور رستگار فسائی ، تهران ١٣٦٧ ش ؛
(١٢) نورمحمد مجیدی کرائی ، تاریخ و جغرافیای کوهگیلویه و بویراحمد ، تهران ١٣٧١ ش .

/ معصومه بادنج /