دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٤٨٤٧
جَمبول جَبَیف ، شاعر مردمی قزاق، شاعری بیسواد كه مظهر سنّت شعرشفاهی آن دیار است. جبیف در ١٢٦٢/ ١٨٤٦ در سمیرچیه در خانوادهای چادرنشین به دنیا آمد. نام او برگرفته از كوهی به نام جمبول/ ژمبول است. در ١٣١٧ ش/ ١٩٣٨ قرار شد این نام را به افتخار او به شهر اولیا آتا * و استانی در قزاقستان بدهند. از كودكی شیفته موسیقی و آواز خواندن بود و از اوان جوانی، معاشخود را از این راه تأمین میكرد. او از شِكوههای مردم الهام میگرفت و بدیهه سرایی میكرد و غالباً اشعارش را با نوای دمبره [ = نوعیساز كوچك زهی] همراه می ساخت. معروفترین این اشعار، > «شیون» < و > «بخت و اقبال آدم بیچاره» < نام دارد. اولین معلم او شاعر مردمی سویویومبی بود، اما جبیف از وی پیشی گرفت، به طوری كه آقین (پدر شعر مردمی) نامیده شد.
پساز انقلاباكتبر ١٩١٧ روسیه، جمبول استعداد خود را در خدمت اهداف نظام جدید قرار داد و مدیحه سرا شد و اشعاری در مدح لنین و استالین و شخصیتهای برجسته آن نظام سرود. وی حتی در بزرگداشت چین و جمهوریاسپانیا (پیروزی ملّیون اسپانیا در ١٣١٦ ش/ ١٩٣٧) نیز شعر سرود و در طول جنگ جهانی دوم (١٩٣٩ـ ١٩٤٥)، كارهایاعجاب انگیز جنگی ارتش سرخ، به ویژه در لنینگراد، را ستود و نیز برای از دست دادن پسرش در میدان جنگ، مرثیهای سرود. مشخصه بارز شعر او سادگی است و تشبیهات جدیدی نیز ابداع كرده است.
مقامات شوروی، كه در ١٣٢٠ ش/١٩٤١ نشان لنین و جایزه استالین را به او اعطا كرده بودند، در صدد بزرگداشت صدمین سال تولد ویبودند، كهاو در ١٣٢٤ ش/ ١٩٤٥ درگذشت. در ١٣٢٥ ش/ ١٩٤٦، متن اصلی آثار وی، به صورت روایت شفاهی یا متن دست نویس، در شهر آلما آتا جمعآوری و منتشر شد و هم زمان با آن مجموعه اشعار او به زبان روسی ترجمه گردید.
منابع:
(١) M. Abdikadirov, Narodniy Pevets Stalinskoy epokhi , ١٩٤٦;
(٢) M. Balakaev, "O ٠ yazike Dzambula", in Vestnik Akad. Nauk Kazakhskoy SSR , ١٩٤٧/٦;
(٣) Bol'shaya Savetskaya Ensiklopediaya ٢ , [Moscow] ١٩٤٩-١٩٥٨, vol. ١٤, ٢٠٦-٢٠٨ (with portrait).
/ د. اسلام /