دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٥٢٦
بُغطُوری ، مَقْرین بن محمّد، مورخ و تذکره نویسِ اِباضی . اصلش از دهکدة بُغْطورا (یا بقطورا) واقع در بخش غربی جبل نَفُوسه * ( واقع در کرانة مدیترانه ایِ لیبی ) بود. بنابر کتاب السِّیَر ، تألیف ابوالعباس احمدبن ابی عثمان شَمّاخی * که اثری است مهم در تاریخ و احوال رجال اباضیة قرن دهم ، وی نزد دو عالم اباضیِ تاریخ و علم رجال ، یعنی ابویحیی توفیق بن یحیی جَناوُنی و ابومحمد عبدالله بن محمدبن عبدالله بن مَسقُود (که مَجولی نیز خوانده می شد) تلمّذ کرد. در خدمت نخستین معلم خود ابویحیی و در دهکدة اِجناوون (یا جَناوون ، جنّاوِن کنونی در ناحیة جادو) بود که در ربیع الثانی ٥٩٩ اثر عمدة خود را در شرح احوال رجال اباضی معروف جبل نَفُوسه تألیف کرد. این کتاب که به نامهای کتاب سِیرَ مشایخ نفوسة ، سِیَرنفوسة یا با عنوان رایجتر السّیر معروف است ، امروز در دست نیست ، اما یکی از منابع عمدة کتاب السیرِ شمّاخی بوده و بویژه در بخش اصلی آن (١٤٣تا٣٤٤) بسیار مورد استفاده قرار گرفته و مستخرجات مهمی از آن نقل شده است . شماخی نسخة دستنویسی از کتاب را در اختیار داشته که احتمالاً، یحیی بن ابی العزّ شمّاخی تِغِرمینی ، کاتب و دانشمند معروف اباضی جبل نفوسه ، در نخستین سالهای قرن هشتم آن را کتابت کرده است .
منابع :
(١) احمدبن سعید شَمّاخی ، کتاب السیر ، قاهره ١٣٠١/١٨٨٣، جاهای متعدد، بویژه ص ٢١٢، ٥٤٢ ـ ٥٤٣، ٥٤٨ و ضمیمه ، ص ٥٧٨؛
T. Lewicki, " Une chronique iba d ¤ ite", REI , ٨ (١٩٣٤), ٧٤-٧٥ and passim;
idem, ـtudes iba d ¤ ites nord-africaines , Part I: Tasmiya s § uyu h ¢ G § abal Nafu sa wa-qura hum , Warsaw ١٩٥٥, ١٥, ٢٨, ٦٩, and passim.
/ ت . لِویتسکی ( د. اسلام ) /