دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٢٩
بالْطه لیمانی ، بندر گاهی در ساحل اروپایی بُسفر بین بویاجی کویی و روم ایلی حصاری . نام آن از بالطه اوغلی سلیمان بیگ ، فرماندة ناوگان عثمانی در زمان فتح قسطنطنیه در ٨٥٧/١٤٥٣، گرفته شده است و آن همان فیدالیای باستانی است که به نام گونایکون لیمن (پورتوس مولیه رم ) نیز شناخته شده است . گولیوس در اواسط قرن دهم / شانزدهم با نام «سینوس فیدالیه و پورتوس مولیه روم » به آنجا اشاره می کند. یونانیها به سبب پل چوبینی که بر روی مردابهای آنجا زده بودند آن را سارانتاکوپام می نامیدند. بالطه لیمانی ، در قرنهای دوازدهم و سیزدهم / هیجدهم و نوزدهم تفرجگاه مورد علاقة ثروتمندان استانبول بود. در نیمة اول قرن سیزدهم /نوزدهم ، چندین معاهدة بین المللی در بالطه لیمانی به امضا رسید، از جمله : موافقتنامة انگلستان و ترکیه در ٢٤ جمادی الاولی ١٢٥٤/١٦ اوت ١٨٣٨ که به موجب آن انگلستان از امتیازات بازرگانی بسیار و از عنوان کشور کاملة الوداد برخوردار شد و ضمناً انحصارات تجاری در تمام مستملکات عثمانی لغو شد؛ عهدنامة مودت و تجارت کشتیرانی در ٢٢ جمادی الاولی ١٢٥٥/٣ اوت ١٨٣٩ میان بلژیک و باب عالی * (دولت عثمانی )؛ موافقتنامة روسیه و ترکیه در ٦ جمادی الا´خره ١٢٦٥/١ مه ١٨٤٩ که نظامنامه های تشکیلاتی مورّخ ١٨٣١ راجع به امیرنشینهای دانوبی افلاق * (والاخیا) و مُلداوی را تعدیل کرد.
منابع :
(١) Arsiv Kilavuzu, I, Istanbul ١٩٣٨, ٥٨;
(٢) p. Gyllius, De Bosporo Thracio Libri III, Lugduni ١٥٦١, Lib, II, cap. XIII, ١٢١, ١٢٤;
(٣) J.von Hammer-Purgstall, Constantinopolis und der Bosporus, II, Pesth ١٨٢٢, ٢٢٧-٢٢٩;
(٤) IA, s.v. "Bog § azi µ i" (by M. Tayyib Gokbilgin: "Tarihte Bog § azi µ i";
(٥) G. F. de Martens, Nouveau recueil de traitإs, Gotingen ١٨١٧-١٨٤٢, xv, ٦٩٥-٧٠٢, xvi, ٩٥٨-٩٦٤ and Nouveau recueil general de traites, Gottingen ١٨٤٣-١٨٧٥, x â v, ٢٧٨ ff.;
(٦) Pauly-Wissowa, Realenzyklopaedie des klassischen Altertums, V. Stuttgart ١٨٩٧, s.v. "Bosporos" col. ٧٤٨.
) / د. اسلام / و. ج . پَری (