دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٩٧٩
بنی سُوَیف ، مرکز «محافظه » (= استان ) بنی سویف ، در شمال مصرِ علیا، از شهرهای کرانة غربی نیل ، در ١١٠ کیلومتری جنوب قاهره . به گفتة سخاوی (متوفی ٩٠٢؛ ج ٤، ص ٣٠٣)، نام قدیم آن «بِنُمْسُوَیه » بوده که در تداول عام به بنی سویف تغییر یافته است ( ( قس شیروانی ، ص ١٦٨ ) ؛ «منفسویه » در التحفة السنیّة ابن جیعان ، ص ١٧٢، و «منقوسنة » در انتصارِ ابن دُقماق ، ج ٢، ص ١٠، احتمالاً باید مُصَّحَف «بنمسویه » باشد).
در عهد نهمین و دهمین سلسلة فراعنه (حدود ٢١٦٠ تا ٢٠٤٠ ق م )، هراکلئوپولیس (اهناسیة المدینة امروزی ) در شانزده کیلومتری غرب بنی سویف ، پایتخت شاهانی بود که بر مصر سفلی و میانه فرمان می راندند. در هزارة اول پیش از میلاد، خاندانی لیبیایی در آنجا سکنی گزیدند و با تأسیس بیست و دومین سلسلة فراعنه (٩٥٠ تا ٧٣٠ ق م ) بر سراسر مصر تسلط یافتند. بنی سویف گرچه بعدها اهمیت سیاسی خود را از دست داد، باز هم مورد توجه بود، و در زمان محمدعلی پاشا (١٢٢٠ـ١٢٦٤) اهمیت خود را بازیافت . هنگامی که مصر به تعدادی «مدیریّه » (استان ، و بعد «محافظه ») تقسیم شد، بنی سویف مرکز دومین استان مصر علیا گردید که از سه «مرکز» تشکیل می شد و خودِ استان نیز همین نام را یافت .
بنی سویف در حال حاضر، مرکز کشاورزی بسیار معتبری است و فعالیتهای بازرگانی و صنعتی این شهر نیز عمدتاً با کشاورزی مربوط است . آبیاری با استفاده از نهر بزرگ و دائمی بحر یوسف صورت می گیرد. این شهر در کنار راه آهن و جادة اصلی کرانة نیل قرار گرفته و با راه آهن به مجتمع تأسیسات کشاورزی واحة اَلْفَیّون و از طریق جاده ای فرعی به دیرهای قبطی کرانة بحر احمر می پیوندد. مقام شیخه حوریّه که در جامع البحر، کهنترین مسجد شهر، قرار دارد زیارتگاه اهالی است . جمعیت این شهر طبق سرشماری ش / ١٩٨٣، ٥٠٠ ، ١٤٢ تن بوده است .
منابع :
(١) ابن جیعان ، کتاب التحفة السنیة بأسماء البلاد المصریة ، مصر ١٩٧٤؛
(٢) ابن دقماق ، کتاب الانتصار لواسطة عقدالامصار ، بولاق ١٣١٠/ ١٨٩٣، چاپ افست بیروت ( بی تا. ) ؛
(٣) ( محمدبن عبدالرحمان سخاوی ، الضّوء اللاّ مع لاهل القرن التّاسع ، قاهره ، بی تا.؛
(٤) زین العابدین بن اسکندر شیروانی ، بستان السیاحة ، یا، سیاحت نامه ، تهران ١٣١٥ ) ؛
(٥) علی پاشا مبارک ، الخطط التوفیقیة الجدیدة لمصرالقاهرة و مدنها و بلادها القدیمة والشهیرة ، ج ٩، ص ٩٢ به بعد؛
(٦) A. Boinet Bey, Dictionnaire gإographique de l'Egypte, Cairo ١٨٩٩, ١٢٠;
Guides Bleus, Egypt ١٩٥٦, ٢٥١.
/ بِکِر ( د. اسلام ) ، با اضافاتی از ( بریتانیکا ) /