دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٨٦١
بِرار ، منطقه ای قدیم در ایالت مَهاراشْتْرا، در مغرب هندوستان . از ١٣٣٩ ش /١٩٦٠ نام آن به ویدربها تبدیل شد. شهرهای بزرگ آن عبارت اند از: ناگپور (طبق سرشماری ١٣٧٠ ش /١٩٩١، جمعیت حدود ٠٠٠ ، ٢٧٤ ، ٣ تن )؛ آکولا (طبق سرشماری ١٣٧٠ ش /١٩٩١، جمعیت حدود ٠٠٠ ، ٢١١ ، ٢ تن )؛ یوات مال (طبق سرشماری ١٣٧٠ ش /١٩٩١، جمعیت حدود ٧٠٠ ، ٠٧٣ ، ٢ تن )؛ بُهندارا (طبق سرشماری ١٣٧٠ ش /١٩٩١، جمعیت حدود ٠٠٠ ، ١٠٢ ، ٢ تن ) > اطلس ایالت مهاراشترا < .
وسعت سرزمین برار کنونی (ویدربها) با قلمرو حکمرانانِ واکاتک ، معاصر با گوپتاها، تقریباً یکی است . نخستین بار در ٦٩٣، مسلمانان به این منطقه حمله کردند، ولی تصرف کامل آن در ٧١٨ انجام پذیرفت . در دوران حکمرانی بَهمَنیان (رجوع کنید به بَهمَنیهای دکن * )، این منطقه شمالیترین ایالتِ («طَرَف ») قلمرو سلاطین این خاندان بود، ولی در اواخر قرن نهم ، سلطنت مستقلی به نام عماد شاهی * در آن تشکیل شد، و سرانجام در ٩٨٢ حکمرانانِ نظام شاهیِ احمدنَگَر آن را به متصرفات خود ضمیمه کردند. اکبرشاه بابری (حک : ٩٦٣ـ١٠١٤) در اواخر دوران حکومتش این ناحیه را تصرف کرد و تا ١١٣٦ یکی از «صوبه * »های قلمرو وسیع بابریان * بود. در این سال ، آصف جاه * نظام الملک در حیدرآباد به استقلال رسید، اما تا زمان شکست مراتهه * ها از آرتور ولزلی (در ١٢١٨/١٨٠٣) در ناحیة اسای ، غالباً نیروهای مراتهه در این منطقه تاخت و تاز می کردند ( رجوع کنید به ناگپور * ) . در ١٢١٩، اراضی برار که در تصرف بهونسلا ، راجة ناگپور، بود به نظام واگذار شد. در دورانی که لُرد هستینگز حکمران کل هند انگلیس بود، مدتی برار به دست عمال شرکت پامِر اداره می شد (رجوع کنید به کالین دیویز ، ج ٨، ش ١). در ١٢٦٩/١٨٥٣ برار به شرکت هند شرقی (انگلیس ) واگذار شد، و عایدات آن بخشی به بازپرداخت دیونِ نظام ، و بخشی به نگهداری سربازان امدادی حیدرآباد اختصاص یافت . بر مبنای توافقنامة جدیدی که در ١٣٢٠/١٩٠٢ به امضا رسید، لرد کُرزُن حقوق نظام را براین ایالت به رسمیت شناخت ولی برای همیشه به دولت هند انگلیس اجاره داده شد و این دولت متعهد شد که سالانه مبلغ ٢٥ لَک (٠٠٠ ، ٥٠٠ ، ٢ روپیه ) بابت آن بپردازد. در دوره ای که لرد ردینگ نایب السلطنة هندوستان بود، تقاضای نظام در باب استرداد برار به نتیجه نرسید و بعدها، در دوران زمامداری لرد ویلینگدن ولرد لینلیتگو ، در ظاهر برای واگذاری برار به نظام اقداماتی صورت گرفت ، اما هرگز این موضوع عملی نشد، و این ایالت تا ١٣٣٥ش /١٩٥٦ از طرف استان مرکزی هند اداره می شد ( برار در ١٣٢٦ ش /١٩٤٧ به عنوان ایالت تابع بمبئی بود و از جمعیت سه میلیونی آن حدود ٠٠٠ ، ٣٣٥ تن مسلمان بودند ) .
منابع :
(١) R. G.Burton, History of the Hyderabad Contingent , Calcutta ١٩٠٥;
(٢) C.Collin Davies, The Indian Archives , vol. viii , no. Ë , ١٩٥٤ff.:[ Meharashtra Roed atlas, ed . P.S. Patel, Bombay ١٩٩٢];
(٣) Preliminary report on the Russell correspondence relating to Hyderabad ;
(٤) Imperial gazetteer of India, Oxford ١٩٠٨, s.v. "Berar" ;
(٥) Parliamentary papers, Berar ١٩٢٥ Cmd. ٢٤٣٩, ١٩٢٠, Cmd . ٢٦٢١;
(٦) Pecuniary Transactions of Messrs. William Palmer and Co ., Court of Proprietors E.I.C., London ١٨٢٤.
) / د. اسلام / کالین دیویز (