دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٢٢٣
بَهجَت ، میرزاایوب ، شاعر فارسی سرای و خوشنویس تاجیک اواخر سدة دوازدهم . سال تولد و مرگش بدرستی معلوم نیست . پدرش مُشرِف اِسفره ای ، شاعر و خوشنویس ، بود. بهجت در مدرسة «خانِ» شهر خوقند تحصیل کرد ( د.تاجیکی ، ج ١، ص ٤٤١؛ قس > دایرة المعارف ادبیات و هنر تاجیک < ، ج ١، ص ٢٥٨ که مدرسة مذکور را به اشتباه در شهر خجند دانسته است ). وی شاعر نامدار روزگار محمدعمرخان ، والی خوقند (١١٦٦ـ١٢٠١/ ١٧٨٧ـ١٨٢٢)، بود و از اعضای فعّال انجمن ادبی او به شمار می رفت (رجوع کنید به واضح بخارایی ، ص ٣٦؛ عینی ، ص ٢٢٦؛ حبیب زاده ، ص ١٠٠). والی خوقند خود به فارسی و ترکی شعر می سرود و «امیری » تخلّص می کرد، در عهد وی محفل ادبی خوقند پررونق بود و با محیط ادبی بخارا رقابت داشت .
سلطانُف ، پژوهشگر زندگی و آثار بهجت ، ١١٦ غزل و قصیده و یک مخمس او را از جُنگها و تذکره ها گرد آورده که این نشان دهندة مهارت بهجت در سخنوری است (رجوع کنید به د.ازبکستان ، ج ١، ص ٣١٧ـ٣١٨؛ > دایرة المعارف ادبیات و هنر تاجیک < ؛ د.تاجیکی ، همانجاها). زبان شعر بهجت ساده و روان است و عشق ، پندواندرز، توصیف طبیعت و شکایت از اوضاع و احوال ، موضوعهای اصلی شعر او به شمار می آید.
منابع :
(١) صدرالدین عینـی ، نمونة ادبیـات تاجیک ، مسکـو ١٩٢٦؛
(٢) رحمت الله واضح بخارایی ، تحفة الاحباب فی تذکرة الاصحاب ، چاپ اصغر جانفدا، دوشنبه ١٩٧٧؛
(٣) Ensiklopediya ¦yi adabiya ¦t va san ـ ati Ta ¦jik , vol. I, Dushanbe ١٩٨٨;
(٤) Enssiklopediya ¦yi Sa ¦vetii Ta ¦jik , vol. I, Dushanbe ١٩٧٨;
(٥) Amirbek Habibza ¦da, Ganji Zarafىa ¦n , Dushanbe ١٩٩١;
(٦) Uzbek Savet Ensiklopediyasi , Tashkent ١٩٧١-١٩٨٠.
/ رحیم مسلمانیان قبادیانی /