برونشویگ ، روبر، خاورشناس و مورخ فرانسوی . در ٦ اکتبر ١٩٠١ در بوردو به دنیا آمد، و در دانشسرای عالی پاریس در رشتة زبانهای قدیم (لاتین و یونانی ) تحصیل کرد. در ١٩٢٢، به تونس رفت و در دبیرستان کارنو به تدریس زبان فرانسه پرداخت و تا ١٩٣٠ در تونس ماند. همین اقامت هشت ساله ، شناخت بیشتر و علاقه مندی او را به تونس و نیز آشنایی و دوستی وی را با پژوهشگران تونسی ، همچون عبدالوهاب ، موجب شد. بدین ترتیب ، پژوهشهای طولانی او دربارة تاریخ تونس در دورة حفصیان آغاز گردید. او با گردآوری منابع تاریخی و نسخه های خطی و بررسی وتحلیل آنها، نتایج تحقیقاتش را از ١٩٣٠ بتدریج به صورت مقاله هایی دربارة تاریخ تونس در > مجلة تونسی < و > مجلة افریقایی < منتشر ساخت (تورکی ، ص ٦ـ٧؛
برونشویگ ، ١٩٨٨، ج ١، مقدمه ، ص ٥) که مقدمات دریافت دو پایان نامة دکتری در ادبیات را برای او فراهم آورد (١٩٣٦).

برونشویگ در ١٩٣٢ به الجزیره رفت و در آنجا علاوه بر ادامة تحقیق دربارة تونسِ قرون وسطی ، حوزة مطالعات خود را در مورد «مغرب » گسترش داد و دومقاله دربارة ابن عبدالحَکَم و فَزّان به رشتة تحریر درآورد (تورکی ، ص ٧؛
جودائیکا ، ذیل "Brunschvig, Robert" ).وی در ١٩٤٥، استاد زبان و ادبیات عرب شد، و از ١٩٤٧استاد تمدن مسلمانان در دانشکدة ادبیات دانشگاه بوردوو از ١٩٥٥ تا ١٩٦٨ استاد اسلام شناسی دانشگاه سوربن و از ١٩٦٥تا١٩٦٨ نیز رئیس مؤسسة مطالعات اسلامی پاریس بود. برونشویگ در ١٩٥٣ با همکاری یوزف شاخت ، مجلة > مطالعات اسلامی < را تأسیس کرد و ادارة آن را بر عهده گرفت ( جودائیکا ، همانجا؛
عقیقی ، ج ١، ص ٣١٥؛
تورکی ، ص ٨ ـ ٩). برونشویگ استاد افتخاری دانشگاههای الجزیره ، بوردو و پاریس ، رئیس افتخاری مؤسسة مطالعات اسلامی پاریس ، عضو خارجی فرهنگستان بریتانیایی لندن ، عضو فرهنگستان تاریخ مادرید و فرهنگستان دلینچیِ رم شد، و همچنین نخستین دریافت کنندة نشانِ بین المللی

لوی دلاّ ویدا در مه ١٩٦٧ بود (تورکی ، ص ٩؛
برونشویگ ، ١٩٨٦، مقدمه ، ص ٩(

هر چند برونشویگ بعد از ١٩٨٣ دست به قلم نبرد، همچنان با علاقه مندی ، مطالعات خود را بویژه در زمینه های مهم اسلام شناسی دنبال می کرد (تورکی ، همانجا). وی در ١٦ فوریة ١٩٩٠، بر اثر سکتة قلبی ، درگذشت (همان ، ص ٥(. برونشویگ با وجود مطالعات و تحقیقات اسلامی ، صهیونیستی فعال بود که در جنگ جهانی دوم به یهودیان الجزایر کمک بسیار کرد ( جودائیکا ، همانجا).

از برونشویگ آثار متعددی در زمینه های گوناگون ، چون دیدگاههای عمومی ، تاریخ اسلام ، فقه اسلامی ، تاریخ شمال افریقا، زبان ، تفکر مذهبی و...، به صورت کتاب و مقاله ، به جا مانده است :

١) کتاب : > دو سفرنامة چاپ نشده به افریقای شمالی در قرن پانزدهم < (١٩٣٦) در برگیرندة اطلاعاتی تاریخی دربارة یهودیان (همانجا)؛
> سرزمین بربرهای شرقی دردورة حفصیان از آغاز تا پایان قرن پانزدهم < در دو جلد (١٩٤٠ـ١٩٤٧) که این دو اثر، در واقع ، پایان نامه های دکتری او محسوب می شوند. کتاب دوم علایق گستردة برونشویگ و روش او را در تحقیق و کوشش وی را برای جبران کمبود منابع در باب مسائل بنیادی نشان می دهد.او در این اثر، به تحلیل حیات اجتماعی ، اقتصادی و فکری دورة حفصیان پرداخته و از کتب و مدارک بسیاری چون مقدمة ابن خلدون سود جسته و در ضمن آن ، را نقد کرده است . او استفاده از مدارک و مستندات مسیحی و نسخ خطی آنان را نیز از یاد نبرده است (سواژه ، ص ٤٠٩؛
برونشویگ ، ١٩٨٨، ج ١، مقدمه ، ص ٥ ـ ٦؛
دانشنامة ایران و اسلام ، ذیل «ابن خلدون »).

٢) مقاله : > شهرنشینی قرون وسطی و فقه اسلامی < (١٩٤٧)؛
> تونس در قرون وسطای متأخر < (١٩٤٨)؛
> نظریة کلی دربارة تصدیق در فقه حنفی در قرون وسطی < (١٩٤٩)؛
> نگاهی به تاریخچة بازارهای مکاره در اسلام < (١٩٥٣)؛
> ملاحظات انتقادی دربارة لغات قرآن < (١٩٥٦)؛
> تعبیر شک در فقه < (١٩٥٦)؛
همکاری در مجموعة مقالات > اصالت و زوال فرهنگی در تاریخ اسلام < (١٩٥٧، حاصل نشست بوردو در ١٩٥٦)؛
> نسب مادری در فقه اسلامی < (١٩٥٨)؛
> ابن رشد به عنوان یک فقیه < (١٩٦٢؛
سواژه ، ص ١٣٤، ١٣٩، ١٤١، ١٤٤، ١٤٥، ٢٠١، ٤٠٣، ٤٠٨؛
پیرسون ، ص ١٠١). او همچنین در د. اسلام ، چاپ دوم ، مقاله های «عبد» («برده و برده داری * »)، برائت * «عاقله »، «بعل »، ( رجوع کنید به د.ج .اسلام ، ذیل «برائت » و «برده و برده داری ») و «بیّنه » را نوشته است (برونشویگ ، ١٩٧٦، ج ١، مقدمه ، ص ١٤؛
برای اطلاع بیشتر، ج ١، مقدمه ، ص ٩ـ ١٥(

منابع :
(١) روبر برونشویگ ، تاریخ افریقیّة فی العهد الخَفصی من القرن ١٣ الی نهایة القرن ١٥ م .، نقله الی العربیة حَمّادی ساحلی ، بیروت ١٩٨٨؛
(٢) دانشنامة ایران و اسلام ، زیرنظر احسان یارشاطر، تهران ١٣٥٤ـ ١٣٧٠ ش ؛
(٣) ژان سواژه ، مدخل تاریخ شرق اسلامی ، ترجمة نوش آفرین انصاری (محقق )، تهران ١٣٦٦ ش ؛
(٤) نجیب عقیقی ، المستشرقون ، قاهره ١٩٨٠ـ١٩٨١؛

(٥) Robert Brunschvig, ـtudes d'Islamologie , avant-propos et bibliographie de l'auteur par Abdel-Magid Turki, Paris ١٩٧٦;
(٦) idem, ـtudes sur l'Islam classique et l'Afrique du Nord , ed. Abdel-Magid Turki, London ١٩٨٦;
(٧) Encyclopaedia Judaica , Jerusalem ١٩٧٨-١٩٨٢, s.v. Brunschvig, Robert" (by David Corcos);
(٨) J. D. Pearson, Index Islamicus: ١٩٠٦-١٩٥٥ , London ١٩٥٨;
(٩) Adel-Magid Turki, obertBrunschvig (١٩٠١-١٩٩٠)", Studia Islamica , ٧١ (١٩٩٠).

/ فیروزه کوهساری /