دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٥٥٥
بُحْران (یا بَحْران ) ، محلی در ناحیه فُرُع (یا فُرُع ) در حجاز که با مدینه * هشت برید ( = ٤ فرسخ (پارسنگ )، ٢٤ کیلومتر ) فاصله دارد (یاقوت حموی ، ج ١، ص ٤٩٨). بُحْران ضمناً محل معدنی بوده که به حجاج بن عِلاط بهزی تعلق داشته است (ابن اسحاق ، ص ٢٩٤). اهمیت این محل در تاریخ اسلام از آن جهت است که پیامبر صلی اللّه علیه وآله وسلّم ، در ماه ربیع الا´خر سال سوم به قصد ( مقابله با ) قریش مدتی در آنجا اقامت کرد (ابن هشام ، ص ١٣٨). واقدی از قول مَعْمَربن راشد و او از زهری نقل کرده است که چون به پیامبر صلی اللّه علیه وآله وسلّم خبر رسید که گروه بزرگی از بنی سُلَیْم در بُحْر'ان گرد آمده اند، آماده مقابله شد و بی آن که از مقصد خود سخنی بگوید، با سیصد مرد از اصحاب از مدینه بیرون آمد و یک شبه به بُحْران رسید (جزء ١، ص ١٩٦). چون جنگی پیش نیامد، ماه ربیع الا´خر را در آنجا ماند و در ماه جمادی الاولی به مدینه بازگشت (ابن قیم جوزیه ، جزء ٢، ص ٩١). این غزوه را برخی از مورخان غزوة الفُرُع (ابن هشام ، همانجا؛ ابن کثیر، ج ٣، ص ٤) و برخی غزوة بنی سُلَیم (واقدی ، همانجا؛ ابن سعد، جزء ٢، قسم ١، ص ٢٤) و بعضی دیگر غزوة بُحران (ابن حبیب ، ص ١١٢) نامیده اند.
منابع :
(١) ابن اسحاق ، سیرة ابن اسحاق ، چاپ محمد حمیداللّه ، ترکیه ١٤٠١/١٩٨١؛
(٢) ابن حبیب ، کتاب المحبّر ، بیروت ١٣٦١؛
(٣) ابن سعد، کتاب الطبقات الکبیر ، چاپ ادوارد سخو، لیدن ١٣٢١ـ١٣٤٧؛
(٤) ابن قیم جوزیه ، زادالمعاد فی هَدی خیرالعباد ، بیروت ( بی تا. ) ؛
(٥) ابن کثیر، السیرة النبویة ، چاپ مصطفی عبدالواحد، بیروت ( بی تا. ) ؛
(٦) ابن هشام ، تهذیب سیرة ابن هشام ، چاپ عبدالسلام محمد هارون ، قاهره ١٤٠٩/١٩٨٩؛
(٧) محمدبن عمر واقدی ، کتاب المغازی للواقدی ، چاپ مارسدن جونس ، لندن ١٩٦٦؛
(٨) یاقوت حموی ، معجم البلدان ، چاپ ووستنفلد، لایپزیگ ١٨٦٦ـ١٨٧٣، چاپ افست تهران ١٩٦٥.
/ حسین قرچانلو /