خادمى ، خادمى، حسين، فقيه امامى معاصر. پدرش، جعفر و جدّش، صدرالدين محمد، از عالمان و سادات آلشرفالدين بودند؛ مادر او نيز از خاندان صدر بود (آقابزرگ طهرانى، ١٤٠٤، قسم ١، ص ٣١؛ همو، ١٤٠٣، ج ١١، ص ٣١٠؛ مفرّج، ص ٢٤٨ـ ٢٤٩؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص هفده).

وى در سوم شعبان ١٣١٩ (١٤ دى ١٢٨٠) در اصفهان به دنيا آمد و در حدود پنج سالگى، پدرش را از دست داد. دوره مقدماتى و سطوح متوسط و عالى علوم دينى را همانجا، نزد استادانى چون على مدرسيزدى، مدرس خاتونآبادى، ميرسيدعلى مجتهد نجفآبادى، سيدمحمد نجفآبادى و عبدالكريم گزى فراگرفت؛ سپس براى تكميل تحصيلات خود به نجف رفت و در درسهاى خارج فقه و اصولِ ميرزا محمدحسين نائينى، آقا ضياءالدين عراقى و سيد ابوالحسن اصفهانى شركت كرد. او همچنين رجال و درايه را نزد سيد ابوتراب خوانسارى و كلام و ملل و نحل را نزد محمدجواد بلاغى خواند و از برخى استادان خود از جمله نائينى، عراقى و سيدابراهيم حسينى شيرازى معروف به ميرزا آقا اصطهباناتى تصديق اجتهاد يا اجازه روايت گرفت (آقابزرگ طهرانى، ١٤٠٤، قسم ٢، ص ٥١٨؛ شريف رازى، ج ٣، ص ٩٠؛ باقرى بيدهندى، ص ٩١ـ٩٤، ١٠٤).

خادمى در ١٣٤٧/١٣٠٧ش به اصفهان بازگشت و در مدرسه صدر به تدريس پرداخت و حوزه علميه آنجا را رونق بخشيد. خادمى حوزه علميه اصفهان را نيز مديريت مىكرد (باقرى بيدهندى، ص ٩٤؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص ٢٢٩، ٣١٤).

وى فعاليتهاى سياسى، اجتماعى و فرهنگى فراوانى داشت. او در اصفهان چند كتابخانه، مدرسه و انجمن خيريه را تأسيس يا بازسازى كرد كه از همه مشهورتر، دبيرستان و كتابخانه مؤسسه احمديه بود كه بعدها كانون بسيارى از فعاليتهاى فرهنگى و مبارزه برضد رژيم پهلوى شد (باقرىبيدهندى، ص ٩٥ـ٩٦؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص بيستويك ـ بيستودو). او فعاليتهاى سياسى خود را از زمان حكومت رضاشاه پهلوى، با اعتراض به كشف حجاب و منع برگزارى عزادارى امام حسين عليهالسلام آغاز كرد. در ١٣٢٠ش كه آيتاللّه سيدحسن چهارسوقى و برخى ديگر از علماى اصفهان، براى اصلاح اوضاع دينى و اجتماعى مردم به احياى هيئت علميه اصفهان پرداختند، خادمى سهم جدّى داشت. برخى اقدامات سياسى اين هيئت عبارتاند از: دفاع از ملى شدن صنعت نفت، مبارزه با تبليغات بهائيان و مبارزه با باجخواهيهاى دولت از مردم. در جريان ملى شدن صنعت نفت، خادمى مبارزه در اين راه را تأييد و توصيه كرد (روضاتى، ص ٢٩ـ٣١؛ باقرىبيدهندى، ص ٩٦؛ مصدق و حاكميت ملّت، ضمائم، ص ٩٤٥؛ اسنادى از انجمنها و مجامع مذهبى در دورهپهلوى، ص٣٢٦ـ ٤٠٦).

در واقعه پانزده خرداد*، خادمى در جمع علماى مهاجر به تهران، نماينده علماى اصفهان بود. وى فعاليتهاى خود را در جهت حمايت از نهضت امام خمينى، با ايراد سخنرانيها و صدور اعلاميههاى اعتراضآميز ادامه داد؛ منزل او نيز پايگاهى براى مبارزات مردمى برضد رژيم حاكم بود (باقرى بيدهندى، ص٩٦ـ٩٧؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، صبيست و پنج ـ بيستو نه؛ نيز رجوع کنید به انقلاب اسلامى به روايت اسناد ساواك، كتاب٣، ص٢٠٣ـ٢٠٤؛ اسناد انقلاب اسلامى، ج ٣، ص ٨٧).

خادمى بعد از پيروزى انقلاب، نماينده مردم اصفهان در مجلس خبرگان قانون اساسى و نيز اولين مجلس خبرگان رهبرى بود و رياست سنى آن را نيز برعهده داشت (باقرى بيدهندى، ص ٩٧ـ٩٨؛ قلفى، ص ٣٠٩ـ٤٣٧). براى او ويژگيهايى چون تواضع و صبورى بر شمردهاند. خادمى در ٢٠اسفند ١٣٦٣ درگذشت و در مشهد به خاك سپرده شد (رجوع کنید به باقرى بيدهندى، ص ٩٨ـ١٠٦؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص بيست ـ سىويك).

از خادمى آثارى در فقه و كلام برجاى مانده كه عبارتاند از: رهبر سعادت يا دين محمد، درباره براهين وجود خدا و عدل الهى كه در دو مجلد به فارسى به چاپ رسيده است؛ رسالهاى در ارث نبردن زوجه از غير منقول؛ رسالهاى در لباس مشكوك و تقريرات دروس فقه و اصول نائينى (آقابزرگ طهرانى، ١٤٠٣، ج ١١، ص ٣١٠؛ همو، ١٤٠٤، قسم ٢، ص ٥١٨؛ خادمى، مقدمه جمالالدين موسوى، ص ١١؛ شريفرازى، ج ٣، ص ٩١؛ ياران امام به روايت اسناد ساواك، ص ١٠٩، ١٨١).

منابع:
(١) آقابزرگ طهرانى، الذريعة الى تصانيفالشيعة، چاپ علىنقى منزوى و احمدمنزوى، بيروت ١٤٠٣/١٩٨٣؛
(٢) همو، طبقات اعلامالشيعة : نقباءالبشر فى القرن الرابع عشر، مشهد، قسم ١ـ٤، ١٤٠٤؛
(٣) اسناد انقلاب اسلامى، ج ٣، تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامى، ١٣٧٤ش؛
(٤) اسنادى از انجمنها و مجامع مذهبى در دوره پهلوى، تهيه و تنظيم مركز اسناد رياست جمهورى، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، ١٣٨١ش؛
(٥) انقلاب اسلامى به روايت اسناد ساواك، كتاب ٣، تهران: وزارت اطلاعات، مركز بررسى اسناد تاريخى، ١٣٨٣ش؛
(٦) ناصر باقرى بيدهندى، «نجوم امت: مرحوم آيتاللّه حاج آقاحسين خادمى اصفهانى»، نورعلم، دوره ٣، ش ١١ (خرداد ١٣٦٩)؛
(٧) حسين خادمى، رهبر سعادت، (تهران )١٣٥٤ش؛
(٨) محمدعلى روضاتى، زندگانى حضرت آيةالله چهارسوقى، حاوى شرححال بيشاز يكصدنفر رجال قروناخيره، اصفهان ?(١٣٣٢ش)؛
(٩) محمد شريفرازى، گنجينه دانشمندان، تهران ١٣٥٢ـ ١٣٥٤ش؛
(١٠) محمدوحيد قلفى، مجلس خبرگان و حكومت دينى در ايران، تهران ١٣٨٤ش؛
(١١) مصدق و حاكميت ملّت، تحقيق و پژوهش محمد بستهنگار، تهران: قلم، ١٣٨١ش؛
(١٢) طونى مفرّج، السّلالة الهاشميّة فى لبنان، جبيل، لبنان ٢٠٠٤؛
(١٣) ياران امام به روايت اسناد ساواك، كتاب :١٩ شرح مبارزات حضرت آيتاللّه سيدحسين خادمى، تهران: وزارت اطلاعات، مركز بررسى اسناد تاريخى، ١٣٨٠ش.

/ ليلى كريميان /