بازُفت ، دهستان و رودی در استان چهارمحال و بختیاری .

١) دهستان بازفت ، در بخش شوراب شهرستان فارسان ،

در استان چهارمحال و بختیاری ، در منطقة کوهستانی زاگرس مرکزی ، واقع است . از شمال به دهستان پشتکوه موگویی ، از مشرق به دهستانهای شوراب و بیرگان و دوآب ، از مغرب به شهرستانهای مسجد سلیمان و ایذه و از جنوب به دهستان میانکوه (شهرستان بروجن ) محدود است . در قدیم جزو ناحیة گندمان به شمار می آمد (اعتمادالسلطنه ، ج ٤، ص ١٩٤٩ـ١٩٥١).

در این دهستان دو رشته کوه با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی امتداد دارد و روستاهای آن در درة این کوهها در میان جنگل بلوط قرار گرفته است . زردکوه (مرتفعترین قله ٢٢٥ ، ٤ متر) در مشرق آن و قلة مافارون ، به ارتفاع ٤٥٩ ، ٣ متر، در مغرب آن واقع شده است . گردنة زردکوه بازفت را از آبادی چلگرد جدا می کند. رود بازفت ، در درة عمیقی از اراضی آن ، جریان دارد. بازفت دارای مراتع و چشمه های فراوان و کوهستانهای آن از شکارگاههای مشهور منطقه است و حیوانات وحشی مانند خرس قهوه ای ، پلنگ ، بزکوهی ، قوچ و میش درآن یافت می شود.

شغل عمدة مردم دامداری است ، و به زراعت (آبی و دیم ) و باغداری نیز می پردازند. از صنایع دستی مهم بازفت ، می توان به ریسندگی و بافندگی الیاف و پارچه بافی اشاره کرد.

قلعة بازفت در نزدیکی ویرانه های شهری قدیم (؟) قرار داشته (بختیاری ، ص ٥١) که امروز اثری از آن باقی نمانده است .

اهالی بازفت به لری تکلم می کنند و شیعة اثنی عشری اند.

تیره ها و طوایف کوچندة ایل بختیاری * از جمله مُوری و بابااحمد در بازفت به سر می برند (کریمی ، ص ٩٤ ، ١٧٠) و ییلاق آنان در پیرامون مال امیر * است . در دورة رضاشاه برخی از تیره های ایل بختیاری ، به اجبار، و با دادن تلفات سنگینی ، در دهستان بازفت تخته قاپو شدند. پس از شهریور ١٣٢٠، دوباره تحرّک (ییلاق و قشلاق ) آنان آغاز شد.

سابقاً بازفت جزو بخش اردل از شهرستان شهرکرد بود.

٢) رود بازفت ، به طول ١٦٢ کیلومتر در استان چهار محال و بختیاری جریان دارد. از طویلترین و پرآبترین ریزابه های قسمت علیای رود کارون * است . این رود از ارتفاعات شمال شرقیِ زردکوه و ارتفاعات شمال غربیِ کوههای تاراز سرچشمه می گیرد، به طرف جنوب شرقی جریان می یابد و پس از گذشتن از درة عمیقی از دهستان بازفت ، وارد دهستان میانکوه می شود و در کنار ایستگاه آب سنجی مرغک ، نزدیک آبادی کَرِسْتانْ، به کارون می ریزد. مساحت حوضة آبریز آن به ٢٨٥ ، ٢ کیلومتر مربع می رسد.

منابع :
(١) محمدحسن بن علی اعتمادالسلطنه ، مرآة البلدان ، چاپ عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث ، تهران ١٣٦٧-١٣٦٨ ش ؛
(٢) ایران . وزارت برنامه و بودجه ، طرح جامع توسعة چهارمحال و بختیاری : گزارش نهایی ، تهران ١٣٦٥ ش ، ج ١، ص ٥٢٦؛
ایران . وزارت جهاد

(٣) سازندگی . واحد آمار و برنامه ریزی ، فرهنگ اقتصادی دهات و مزارع استان چهارمحال و بختیاری ، تهران ١٣٦٣ ش ؛
(٤) علیقلی بن حسینقلی بختیاری ، تاریخ بختیاری ، تهران ١٣٦١ ش ؛
(٥) عباس جعفری ، گیتاشناسی ایران ، تهران ١٣٦٨ ش ، ج ١؛
(٦) حسینعلی رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها) ، ج ١٠: استان دهم (اصفهان ) ، تهران ١٣٥٥ ش ؛
(٧) سازمان جغرافیایی کشور، نقشة عملیات مشترک زمینی شهر کرد ، تهران ١٣٥٢ ش ؛
(٨) سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ، فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران ، ج ٧٠: شهرکرد ، تهران ١٣٦٩ ش ؛
(٩) اصغر کریمی ، سفر به دیار بختیاری ، تهران ١٣٦٨ ش ؛
(١٠) مرکز آمار ایران ، سرشماری اجتماعی - اقتصادی عشایر کوچنده ١٣٦٦: جمعیت عشایری دهستانها، کل کشور ، تهران ١٣٦٨ ش ؛
(١١) همو، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه ١٣٦٥، فرهنگ آبادیهای کشور: شهرستان فارسان ، تهران ١٣٦٧ ش ؛
(١٢) همو، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه ١٣٦٥، نتایج تفصیلی : شهرستان فارسان ، تهران ١٣٦٧ ش .

/ خسرو خسروی /