دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٣٨٨
بِشْربن موسی ، ابوعلی بن صالح بن شیخ بن عَمِیرة اسدی بغدادی ، از محدثان اهل سنت (١٩٠ـ ٢٨٨). از جزئیات زندگی او اطلاعی در دست نیست ، لاکن به نوشتة خطیب بغدادی (ج ٧، ص ٨٦؛ صفدی ، ج ١٠، ص ١٥٦؛ ابن جوزی ، ج ١٢، ص ٤١٨) پدران او دارای عظمت و ریاست بوده اند و خودش محدثی واثق و امین بوده است . همو (ج ٧، ص ٨٧؛ ابن کثیر، ج ١١، ص ٨٥) از ابوبکر خلال * (متوفی ٣١١) فقیه بزرگ حنبلی ، نقل می کند که بشربن موسی مورد احترام و تکریم احمد حنبل * بوده و او سفارش بشر را به عبدالله بن زبیر حَمیدی کرده است . حُمَیدی ، مفتی مکه و شاگرد بزرگ شافعی ، صاحب مُسنَدِ حمیدی و بشر راوی آن بوده است (ذهبی ، سیر ، ج ١٠، ص ٦١٦ـ٦١٧).
بشربن موسی از محدثان بزرگی چون هَوذَة بن خلیفه ، اَصمعی ، حسن بن موسی اَشْیَب ، ابو نُعَیم فضل بن دکین ، سعیدبن منصور خراسانی ، روح بن عباده حدیث شنیده است (ابن کثیر، همانجا؛ ابن جوزی ، همانجا). محدثانی نیز از وی حدیث شنیده اند، از جمله : ابوعلی بن صَواف ، ابوبکر شافعی ، ابوبکر قَطیعی ، ابوالقاسم طبرانی ، احمدبن کامل . به نوشتة ذهبی (همان ، ج ١٣، ص ٣٥٤) برخی از احادیث عالی السّند بشربن موسی در الغیلانیّات ابوبکر شافعی و القطیعیات ابوبکر قطیعی ذکر شده است .
منابع :
(١) ابن ابی حاتم ، کتاب الجرح والتعدیل ، حیدرآباد دکن ١٣٧١ـ١٣٧٣/ ١٩٥٢ـ١٩٥٣، چاپ افست بیروت ( بی تا. ) ، ج ٢، ص ٣٦٧؛
(٢) ابن جوزی ، المنتظم فی تاریخ الملوک والامم ، چاپ محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت ١٤١٢/١٩٩٢؛
(٣) ابن عماد، شذرات الذّهب فی اخبار من ذهب ، بیروت ( بی تا. ) ، ج ٢، ص ١٩٦؛
(٤) ابن کثیر، البدایة والنّهایة فی التاریخ ، بیروت ( بی تا. ) ؛
احمدبن علی خطیب
(٥) بغدادی ، تاریخ بغداد ، مدینه ( بی تا. ) ؛
(٦) محمدبن احمد ذهبی ، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر والاعلام ، چاپ عمر عبدالسلام تدمری ، ج ٢٠: حوادث و وفیات ٢٨١ـ٢٩٠ ه ، بیروت ١٤١١/١٩٩١، ص ١٣٣ـ١٣٤؛
(٧) همو، سیراعلام النّبلاء ، ج ١٠، چاپ شعیب ارنؤوط و محمد نعیم عرقسوسی ، بیروت ١٤٠٢/١٩٨٢؛
(٨) همان ، ج ١٣، چاپ شعیب ارنؤوط و علی ابوزید، بیروت ١٤٠٣/١٩٨٣؛
(٩) همو، کتاب تذکرة الحفاظ ، ج ٢، حیدرآباد دکن ١٣٨٨/١٩٦٨، ص ٦١١ـ٦١٢؛
(١٠) خلیل بن ایبک صفدی ، کتاب الوافی بالوفیات ، ج ١٠، چاپ جاکلین سوبله و علی عمارة ، ویسبادن ١٤٠٠/١٩٨٠.
/ یحیی رهایی شهرضائی /