خالد بن عبدالرحمان عطار ، خالد بن عبدالرحمان عطار، راوى امامى. كنيهاش ابوالهيثم بود. طوسى (ص ١٩٨) او را در شمار اصحاب امام صادق عليهالسلام آورده، اما توثيق نكرده است. ابنداوود حلّى (ص ٨٧) و علامه حلّى (ص ١٣٨) به نقل از ابنعقده از ابننمير او را با لفظ ثقةٌ ثقةٌ توثيق كردهاند (نيز رجوع کنید به تفرشى، ج ٢، ص ١٨٧؛ اردبيلى، ج ١، ص ٢٩٢). از اينرو متأخران درباره توثيق وى اختلافنظر دارند. برخى با اعتماد به نقل ابنداوود حلّى و علامه حلّى او را ثقه (مامقانى، ج ٢٥، ص ١٥٤ـ١٥٥)، ممدوح (مجلسى، ص ٧٣) يا موثق (شوشترى، ج ٤، ص ١٣٣) دانستهاند. برخى ديگر درباره اين توثيق ترديد كردهاند و اعتماد علامه حلّى و ابنداوود حلّى به ابنعقده و ذكر نام او در شمار موثقان را كافى ندانسته و با توجه به غيرشيعه بودن و عدم وثاقت ابننمير، توثيق وى را بىثمر شمردهاند (رجوع کنید به خويى، ج ٧، ص٣٠؛ مامقانى، ج ٢٥، ص ١٥٣، پانويس ٢، ص ١٥٥، پانويس) و در نتيجه او را مجهول (جزائرى، ج ٣، ص ٤٤٧؛ جواهرى، ص ٢٠٦) يا ضعيف (مامقانى، ج ٢٥، ص ١٥٥، پانويس) خواندهاند.

فرد ديگرى با همين نام و كنيه در كتب رجالى اهل سنّت ملقب به عبدى و كوفى يافت مىشود. برخى اين دو را يكى تلقى كرده و ذيل يك عنوان آوردهاند (رجوع کنید به شوشترى، همانجا؛ شبسترى، ج ١، ص٥١٠). از اين فرد در زمره راويان ضعيف اهل سنّت ياد شده (رجوع کنید به عقيلى، سفر٢، ٨؛ ابنحِبّان، ج ١، ص ٢٨١؛ ذهبى، ج ١، ص ٦٣٤) كه از سماكبن حرب نقل حديث كرده و اسحاقبن فرات مصرى شاگردش بوده است (رجوع کنید به عقيلى؛ شوشترى، همانجاها). از آنجا كه در كتب رجالى شيعه هيچيك از اين جزئيات درباره خالدبن عبدالرحمان شيعى نيامده است، احتمال اتحاد اين دو ضعيف به نظر مىرسد. همچنين برخى از رجاليان اهل سنّت خالدبن عبدالرحمان عطار كوفى را با خالدبن عبدالرحمان خراسانى (درباره او رجوع کنید به ابنعدى، ج ٣، ص ٣٦ـ٣٩) يكى انگاشتهاند (رجوع کنید به همان، ج ٣، ص٤٠؛ ابونعيم اصفهانى، ص ٧٧؛ نيز رجوع کنید به ابنحجر عسقلانى، ج ٣، ص٩٠) كه نادرست است (براى تفصيل بيشتر در اين باره رجوع کنید به مِزّى، ج ٨، ص ١٢٣، پانويس ٤). در مورد شاگردان يا مشايخ خالد سند دقيقى در دسترس نيست، جز آنكه نام وى در زمره كسانى آمده است كه از يحيىبن سَلَمه نقل حديث كردهاند (رجوع کنید به همان، ج ٣١، ص ٣٦٢؛ طبسى، ص ٤٣٨).

منابع:
(١) ابنحِبّان، كتاب المجروحين من المحدثين و الضعفاء و المتروكين، چاپ محمود ابراهيم زايد، حلب ١٣٩٥ـ١٣٩٦/ ١٩٧٥ـ ١٩٧٦؛
(٢) ابنحجر عسقلانى، كتاب تهذيبالتهذيب، (بيروت )١٤٠٤/ ١٩٨٤؛
(٣) ابنداوود حلّى، كتاب الرجال، چاپ محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف ١٣٩٢/١٩٧٢، چاپ افست قم (بىتا.)؛
(٤) ابنعدى، الكامل فى ضعفاء الرجال، بيروت ١٤٠٥/١٩٨٥؛
(٥) ابونعيم اصفهانى، كتاب الضعفاء، چاپ فاروق حماده، مغرب: دارالبيضاء، (بىتا.)؛
(٦) محمدبن على اردبيلى، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، قم : مكتبة المحمدى، (بىتا.)؛
(٧) مصطفىبن حسين تفرشى، نقدالرجال، قم ١٤١٨؛
(٨) عبدالنبىبن سعدالدين جزائرى، حاوى الاقوال فى معرفة الرجال، (قم )١٤١٨؛
(٩) محمد جواهرى، المفيد من معجم الرجال الحديث، قم ١٤٢٤؛
(١٠) خويى؛
(١١) محمدبن احمد ذهبى، ميزان الاعتدال فى نقدالرجال، چاپ على محمد بجاوى، قاهره ١٩٦٣ـ١٩٦٤، چاپ افست بيروت (بىتا.)؛
(١٢) عبدالحسين شبسترى، الفائق فى رواة و اصحاب الامام الصادق عليهالسلام، قم ١٤١٨؛
(١٣) شوشترى؛
(١٤) محمدجعفر طبسى، رجال الشيعة فى اسانيد السنة، قم ١٣٧٨ش؛
(١٥) محمدبن حسن طوسى، رجال الطوسى، چاپ جواد قيومى اصفهانى، قم ١٤١٥؛
(١٦) محمدبن عمرو عقيلى، كتاب الضعفاء الكبير، چاپ عبدالمعطى امين قلعجى، بيروت ١٤١٨/١٩٩٨؛
(١٧) حسنبن يوسف علامه حلّى، خلاصة الاقوال فى معرفة الرجال، چاپ جواد قيومى اصفهانى، (قم) ١٤١٧؛
(١٨) عبداللّه مامقانى، تنقيح المقال فى علم الرجال، چاپ محيىالدين مامقانى، قم ١٤٢٣ـ ؛
(١٩) محمدباقربن محمدتقى مجلسى، الوجيزة فى الرجال، چاپ محمدكاظم رحمان ستايش، تهران ١٣٧٨ش؛
(٢٠) يوسفبن عبدالرحمان مِزّى، تهذيب الكمال فى اسماءالرجال، چاپ بشارعواد معروف، بيروت ١٤٢٢/٢٠٠٢.

/ سعيده اكبرى نظرى /