تازِه کَندِ اَنگوت ، شهری در بخش انگوتِ شهرستان گِرْمی در استان اردبیل . این شهر مرکز بخش انگوت و مرکز دهستان انگوت شرقی است ، در ارتفاع حدود ٧٦٠ متری ، و در درة رود سَمبُورچای / سامبُورْچای در ٢٨ کیلومتری غرب شهر گرمی (مرکز شهرستان ) واقع است . رود فصلی سمبورچای از دامنة شمالی رشته کوه صَلَوات (صلوات داغی ) سرچشمه می گیرد و با جهت جنوب به شمال در نزدیکی (مشرق ) شهر جریان دارد.

آب وهوای تازه کندانگوت معتدل و نیمه مرطوب است . بالاترین دمای آن در تابستانها به ْ٣٦ و پایینترین آن در زمستانها به ْ٣- می رسد. میانگین بارش سالانة آن ٣٤٠ میلیمتر است . آب آشامیدنی شهر از چشمه و چاه عمیق تأمین می شود ( فرهنگ جغرافیائی آبادیها ، ج ٣، ص ٥٠).

در ١٣٣٠ش آبادی تازه کندانگوت (اُنگوت ) مرکز دهستان انگوت از بخش گرمی شهرستان اردبیل در استان سوم و چهارم (آذربایجان ) بود (رزم آرا، ج ٤، ص ١٢١). یک سال پس از تشکیل بخش انگوت ، در ١٣٦٩ش به مرکزیت آن در شهرستان گرمی (تأسیس : ١٣٥٥) درآمد، در ١٣٧٢ش با تشکیل استان اردبیل ، جزو این استان شد و در خرداد ١٣٧٩ به شهر تبدیل شد (ایران . قوانین و احکام ، ص ٢٤ـ ٢٥؛ فرهنگ جغرافیائی آبادیها ، همانجا؛ ایران . وزارت کشور، ١٣٧٨ش ، ص ٨ ـ٩؛ همو، ١٣٧٩ش ، ص ٩).

تازه کندانگوت طبق سرشماری ١٣٧٥ش ، ٠٠٦ ، ١ تن جمعیت داشت (مرکز آمار ایران ، ص ٢). تازه کندانگوت بر سر راهی فرعی قرار گرفته است که دو جادة شمالی ـ جنوبی ، اردبیل ـ پارس آباد، در مشرق و مشکین شهر ـ اصلاندوز در مغرب را به هم مرتبط می سازد و از این طریق با دسترسی به این راهها با دیگر نقاط استان ارتباط می یابد. این شهر، به واسطة استقرار مراکز خدماتی و تجاری برای آبادیهای پیرامون از اهمیت مرکزی برخوردار است (رجوع کنید به «مختصری از موقعیت و شرایط طبیعی بخش انگوت »، ص ٤). اقتصاد سکنة شهر مبتنی بر کشاورزی در مزارع پیرامون و دامداری است . محصول عمدة آن ، جو، گندم ، بنشن و تره بار است و مقدار کمی فرآورده های لبنی و عسل آن صادر می شود ( فرهنگ جغرافیائی آبادیها ، همانجا).

اهالی تازه کندانگوت شیعة دوازده امامی اند و به ترکی تکلم می کنند (همانجا).

از سابقة تازه کندانگوت اطلاع چندانی نداریم . قبلاً به آن آبادی یا محل سامبور اطلاق می شد. نام دیگر آن کَمِزْقان / کَمْیزْگان هم ذکر شده است . ظاهراً بر اثر اسکان تعدادی از خانوارهای عشایری در این محل آبادی جدیدی ایجاد شد که به ترکی «تازه کند» (آبادی نو) خوانده شد. نام انگوت از اسم پرنده ای بومی ، از اردکهای غازنما (آنقوت )، گرفته شده است (همانجا؛ «مختصری از موقعیت و شرایط طبیعی بخش انگوت »، ص ٤،٦؛ نیز رجوع کنید به بهروزی راد، ص ٤٥).

منابع :
(١) اطلس راههای ایران ، تهران : گیتاشناسی ، ١٣٧٤ش ؛
(٢) ایران . قوانین و احکام ، مجموعه قوانین سال ١٣٧٢ ، تهران : روزنامة رسمی کشور، ١٣٧٣ش ؛
(٣) ایران . وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی . دفتر تقسیمات کشوری ، اسامی عناصر و واحدهای تقسیماتی همراه با مراکز ، تهران ١٣٧٩ش ؛
(٤) همو، نشریة تاریخ تأسیس دار: ( تقسیمات کشوری ١٣٧٨ ) ، تهران ١٣٧٨ش ؛
(٥) بهروز بهروزی راد، مرغابی سانان ایران ، تهران ١٣٧٣ش ؛
(٦) عباس جعفری ، گیتاشناسی ایران ، ج ٢: رودها و رودنامة ایران ، تهران ١٣٧٦ش ؛
(٧) رزم آرا؛
(٨) فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران ، ج ٣ : استپانکرت ، تهران : سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح ، ١٣٧١ش ؛
(٩) «مختصری از موقعیت و شرایط طبیعی بخش انگوت »، گرمی : روابط عمومی فرمانداری شهرستان گرمی ، ١٣٨٠ش ؛
(١٠) مرکز آمار ایران ، سرشماری عمومی نفوس و مسکن ١٣٧٥: شناسنامة آبادیهای کشور، استان اردبیل ، شهرستان گرمی ، تهران ١٣٧٦ش ؛
(١١) نقشة راههای ایران ، مقیاس ٠٠٠ ، ٥٠٠ ، ٢:١، تهران : سازمان نقشه برداری کشور، ١٣٧٧ش .

/ معصومه رضازاده شفارودی /