دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٦٥٨٤
حميده رُويدَشتى ، حميده رُويدَشتى، بانوى فاضل و پرهيزكار اصفهانى، آگاه به علم حديث و رجال در قرن يازدهم.
از تاريخ تولد و زادگاه او اطلاعى نيست. پدرش، محمدشريفبن شمسالدين رويدشتى اصفهانى، ساكن رويدشت از توابع اصفهان (محلاتى، ج ٤، ص ١٨٥؛ امين، ج ٦، ص ٢٥٥) و از شاگردان شيخبهائى (متوفى ١٠٣٠) بود و علامه مجلسى (متوفى ١١١٠) نيز از او روايت كرده است (افندى اصفهانى، ج ٥، ص ٤٠٥).
افندى اصفهانى (ج ٥، ص ٤٠٤ـ٤٠٥) حميده را دانشمند، پرهيزكار، بازمانده عالمان فضيلتمدار و دانا به علم رجال معرفى كرده كه نكات دقيق و حاشيههايى بر كتابهاى حديثى، از جمله استبصار* شيخطوسى، نگاشته و اين حاشيهها نشاندهنده ژرفانديشى و آگاهى دقيق او به علوم حديثى، بهويژه علم رجال، است. آقابزرگ طهرانى (١٤٠٣، ج ٢، ص ١٥، ج ٦، ص ١٨) از حاشيه حميده بر استبصار ياد كرده است. پدر ميرزاعبداللّه افندى حواشىِ حميده را بر كتابهاى حديثى مىستود و بسيار از آنها نقل مىكرد (افندى اصفهانى، ج ٥، ص ٤٠٥). افندى اصفهانى (همانجا) نسخهاى از استبصار را داشته كه حميده تا پايان كتاب الصلاة بر آن حاشيه نوشته بوده است.
حميده دانش حديث را نزد پدرش آموخت. پدرش او را به سبب قدرت فهم و دركش مىستود و درباره او مىگفت : «حميده با رجال پيوند دارد»، كنايه از اينكه وى علم رجال را بهخوبى مىداند و هنگامى كه با دخترش مزاح مىكرد، او را «عَلّامتة» مىخواند و مىگفت: «يك تاء در اين واژه براى تأنيث و تاى ديگر براى مبالغه و فزونى علم است» (همانجا؛ نيز رجوع کنید به حسون و امعلى مشكور، ص ٣١١).
حميده رويدشتى كتابى در علم رجال با عنوان رجال حميدة داشته (آقابزرگ طهرانى، ١٤٠٣، ج١٠، ص ١١٤) كه آقابزرگ طهرانى در مُصَفَّى المَقال فى مُصَنّ ِفى علمالرجال (ستون ١١٦) اين كتاب را ذكر كرده است.
فاطمه، دختر حميده، نيز مانند مادرش فاضل و پرهيزكار بود (افندى اصفهانى، ج ٥، ص ٤٠٦). حميده رويدشتى در ١٠٨٧ درگذشت (همان، ج ٥، ص ٤٠٥؛ امين، همانجا).
منابع:
(١) محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، الذريعة الى تصانيف الشيعة، چاپ علىنقى منزوى و احمد منزوى، بيروت ١٤٠٣/١٩٨٣؛
(٢) همو، مُصَفَّى المَقال فى مُصَنِّفى علم الرجال، چاپ احمد منزوى، تهران ١٣٣٧ش؛
(٣) عبداللّهبن عيسىافندى اصفهانى، رياضالعلماء و حياض الفضلاء، چاپ احمد حسينى، قم ١٤٠١ـ؛
(٤) امين؛
(٥) محمد حسون و امعلى مشكور، اعلام النساء المؤمنات، (تهران) ١٤١١؛
(٦) ذبيحاللّه محلاتى، رياحين الشّريعة در ترجمه دانشمندان بانوان شيعه، ج ٤، تهران ١٣٧٣ش.
/ خديجه بوترابى /