دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢١٧٩
بهار ، مهرداد ، زبان شناس و اسطوره شناس ایرانی . فرزند محمدتقی بهار * (ملک الشّعراء) بود. در دهم مهر ١٣٠٨ ش زاده شد. مادرش از خانوادة دولتشاهی کرمانشاه بود (بهار، ١٣٧٣ ش ، ص ١٧٠، ١٧٤). تحصیلات ابتدایی را در مدرسة جمشید جم و متوسطه را در دبیرستانهای فیروز بهرام و البرز تهران گذرانید؛ سپس به دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران رفت . پس از ٢٨ مرداد ١٣٣٢ در زمان دانشجویی ، به سبب فعالیتهای سیاسی ، دو سال زندانی شد و در ١٣٣٦ ش موفق به اخذ درجة لیسانس ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گردید.
در ١٣٣٨ ش به انگلستان رفت و در مدرسة شرقی و افریقاییِ دانشگاهِ لندن نزد استادانی چون مری بویس ، مکنزی و هِنینگ به ادامة تحصیل در رشتة مطالعات کهن و میانة ایرانی پرداخت و در ١٣٤٤ ش مدرک فوق لیسانس گرفت . در ١٣٤٦ ش با دفاع از پایان نامة خود تحت عنوان «آفرینش در اساطیر ایران » موفق به اخذ دکتری در رشتة زبان شناسی و زبانهای ایران باستان از دانشگاه تهران شد (رجوع کنید به همان ، ص ١٨٩ـ١٩١؛ همو، ١٣٧٥ ش ، (ص ٥١٥). پس از آن ، با بنیاد فرهنگ ایران ، فرهنگستان زبان ایران و فرهنگستان ادب و هنر همکاری کرد، و به تدریس زبانهای ایران باستان و فرهنگ و اساطیر و ادیان ایرانی در دانشکدة ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت (همو، ١٣٧٣ش ، ص ١٩٥).
زمینة اصلی پژوهشهای بهار اساطیر و ادیان ایرانی است که در این باره بیشتر به بُن مایه های هندواروپایی و تنوّع ادیان و آیینهای ایران باستان و تأثیر اساطیر و ادیان بین النّهرین بر پاره ای از آنها تأکید و توجه دارد (رجوع کنید به همان ، ص ١٩٩ـ٢٣٣؛ راشد محصل ، ١٣٧٥ش ، ص ٦؛ همو، ١٣٧٦ش ، ص ٢٠).
مهمترین آثار او عبارت است از : ١) واژه نامة بُنْدِهِش ، تهران ١٣٤٥؛ ٢) واژه نامة گزیده های زادِسْپَرَم ، تهران ١٣٥١؛ ٣) اساطیر ایران ، تهران ١٣٥٢، چاپ دوم آن با تجدیدنظر و افزوده ها به نام پژوهشی در اساطیر ایران ، پارة نخست ، تهران ١٣٦٢، و چاپ سوم آن با افزوده ها و تغییرات ، پارة نخست و دوم ، تهران ١٣٧٥؛ ٤) ترجمه و گزارشِ بُنْدِهِش ، اثر فَرْنَبغ دادَگی ، تهران ١٣٦٩؛ ٥) جستاری چند در فرهنگ ایران (مجموعة مقالات )، تهران ١٣٧٣؛ ٦) ادیان آسیایی ، تهران ١٣٧٥. علاوه براینها چند کتاب برای کودکان نیز دارد (برای فهرست آثار او رجوع کنید به «کتابشناسی دکتر مهرداد بهار»، ص ١٦٦ـ ١٦٩). بهار براثر بیماری خونی در ٢٢ آبان ١٣٧٣ درگذشت .
منابع :
(١) مهرداد بهار، پژوهشی در اساطیر ایران ، تهران ١٣٧٥ ش ؛
(٢) همو، «گفتگو با مهرداد بهار»، کلک ، ش ٥٤ (شهریور ١٣٧٣)؛
(٣) محمدتقی راشد محصل ، «چرا عمر طاووس و دراج کوته »، در یاد بهار : یادنامة دکتر مهرداد بهار ، تهران ١٣٧٦ ش ؛
(٤) همو، « ( دربارة ) ادیان آسیایی در عهد باستان »، جهان کتاب ، سال اول ، ش ١٧ (نیمة دوم تیرماه ١٣٧٥)؛
(٥) «کتابشناسی دکتر مهرداد بهار»، کلک ، ش ٥٤ (شهریور ١٣٧٣).
/ محمدتقی راشد محصّل /