دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٠٣٥
تاج کاظمینی ، عبداللّه ، از واعظان خوشخوان و ردیفدان اواخر عهد قاجار و سه دهة بعد. از تاریخ تولد و اوایل زندگی او اطلاعی در دست نیست . او از شاگردان تاج نیشابوری * ملقب به تاج الواعظین ، و سیدعزیزاللّه ملک ملقب به ملک الذاکرین (متوفی ١٢٩٣ش ) بود (مشحون ، ج ١، ص ٤٠١) و به سبب صدای خوشی که داشت به «نیم تاج » و پس از مرگ تاج نیشابوری به «تاج » مشهور شد (همانجا). لقب تاج را احمدشاه به او اهدا کرده بود و او سالها در اندرونی احمدشاه روضه می خواند. همچنین سالها شبهای جمعه روضه خوان مقبرة اتابک اعظم (میرزا علی اصغرخان امین السلطان ) در قم بود (ستایشگر، ج ٣، ص ١٢٧، پانویس ١). تاج کاظمینی اشعار را با صدای رسا و تحریرهای مناسب می خواند و تا پایان عمر اوج صدای خود را حفظ کرد ولی قدرت تحریر نداشت ؛ ازینرو شعرها را با تحریرهای تودماغی (غُنّه ای ) می خواند (مشحون ، همانجا). نواری از صدای ایام جوانی او در «مخالف چهارگاه » موجود است . وی بیشتر به خواندن اشعار سعدی علاقه مند بود و به مجلس وعظ تسلط داشت . وفات وی را حدوداً بین ١٣٤٢ ش تا ١٣٤٥ ش دانسته اند.
منابع :
(١) مهدی ستایشگر، واژه نامة موسیقی ایران زمین ، ج ٣ : نام نامة موسیقی ایران زمین ، تهران ١٣٧٦ش ؛
(٢) حسن مشحون ، تاریخ موسیقی ایران ، تهران ١٣٧٣ش .
/ ساسان سپنتا /