دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٥٣٥
تستری ، بدرالدین محمدبن اسعد ، فقیه شافعی و استاد منطق و حکمت در قرن هشتم . سال تولد و جزئیات زندگی تستری دانسته نیست . همین قدر معلوم است که او در قزوین به دنیا آمده و مدت ده سال در آنجا تدریس کرده است و در ٧٢٧ به مصر رفته و مدت کوتاهی در آنجا بوده ، سپس به عراق و از آنجا به همدان رفته ، زمستانها را در عراق و تابستانها را در همدان می گذرانده است (اِسنَوی ، ج ١، ص ١٥٤؛ بغدادی ، ج ٢، ستون ١٤٨). علت انتساب وی به تستر مشخص نیست .
جمال الدین اِسنَوی (متوفی ٧٧٢)، صاحب طبقات الشافعیة و از شاگردان مشهور تستری ، به استاد خود نسبت رافضی داده و
او را به کم نمازی متهم کرده است و در عین اذعان به مقام علمی او، وی را از حقیقت علم محروم دانسته است (همانجا). وفات تستری را در همدان و به اختلاف در ٧٣٢، ٧٣٥ یا بعد از ٧٣٧ دانسته اند (حاجی خلیفه ، ج ٢، ستون ١١٩٢، ١٧١٧؛ زرکلی ، ج ٦، ص ٣٢). به گفتة اسنوی (همانجا)، تستری در بارة کتابهای حکمت و منطق اطلاع بسیار داشته و بر برخی از آنها، از جمله کتابهای ابن سینا، حاشیه هایی همراه با نکات جالب توجه نگاشته است . برخی آثار وی عبارت اند از: حلّ عُقَد مطالع الانوار که شرح مطالع الانوار ارموی (متوفی ٦٨٢) در منطق است و آن را در ٧٠٧ در تبریز نگاشته است ؛ شرح الغایة القصوی فی درایة الفتوی از آثار بیضاوی * (متوفی ٦٨٥) که اصل آن مختصر الوسیط غزالی است ؛ و شرح کتاب مختصر ابن حاجب (حاجی خلیفه ؛ اسنوی ، همانجاها).
منابع :
(١) عبدالرحیم بن حسن اسنوی ، طبقات الشافعیة ، چاپ کمال یوسف حوت ، بیروت ١٤٠٧/١٩٨٧؛
(٢) اسماعیل بغدادی ، هدیة العارفین ، ج ٢، در حاجی خلیفه ، ج ٦؛
(٣) حاجی خلیفه ؛
(٤) زرکلی .
/ داود الهامی /