دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٧٦٣
بَدریّه (١) ، از پولهای رایج عباسیان . بدریه منسوب به بدره به معنی هَمیانی از پوست بزغالة از شیر گرفته است که در آن یکهزار یا هفتهزار یا ده هزار درهم می گذاردند (کرملی ، ص ١٤٤). این کیسة چهارگوش مستطیل شکل را از تیماج یا پِلاس یا هر نوع چرم دیگر می ساختند و سکه های رایج زمان را در آن می ریختند. ازینرو کیسه های ده هزار دیناری را «بَدْرالدَّنانیر» می گفتند که با تومان مغولی ، به معنی ده هزار، معادل بوده است . شهرت این نقود به بدریه بیشتر از آن جهت بوده که اعراب بجای استفاده از صندوق برای نگهداری نقود از کیسه (بدره ) استفاده می کردند (همانجا).
از پولهای رایجتر در عصر عباسیان «بغلیّه » منسوب به رأس البغل ، یکی از بزرگان یهود بوده که سکه هایی ضرب می کرده است و چون اعراب استعمال این لفظ را زشت می شمردند بجای آن این واحد پول را بدریه نام نهادند. به نوشتة کَرملی ، عضدالدوله دیلمی در ٣٦٧، ده هزار بدریه نزد الطائع ، خلیفة عباسی (٣٦٣-٣٨١) فرستاد (همانجا). اما در سایر منابع در دسترس ، و در رویدادهای این سال ، ارسال پولی با این عنوان دیده نشده است .
منابع :
(١) ابن منظور، لسان العرب ، چاپ علی سیری ،بیروت ١٤١٢/١٩٩٢، ذیل «بدره »؛
٢- محمدبن احمدابوریحان بیرونی ، الآثارالباقیة عن القرون الخالیة ، چاپ زاخاو، لایپزیگ ١٩٢٣، ص ٦٤؛
(٣) محمدحسین بن خلف برهان ، برهان قاطع ، چاپ محمد معین ، تهران ١٣٦١ ش ، ذیل «درخش »؛
(٤) اسماعیل بن حماد جوهری ، الصحاح : تاج اللغة و صحاح العربیة ، چاپ احمد عبدالغفور عطار، بیروت ( بی تا. ) ، چاپ افست تهران ١٣٦٨ ش ، ذیل «بدره »؛
(٥) موسی حسینی مازندرانی ، العقدالمنیر ، تهران ١٣٨٢، ص ١١١-١١٢؛
(٦) ابوالحسن دیانت ، فرهنگ تاریخی سنجش ها و ارزش ها ، چاپ بایرام صادقی ، تبریز ١٣٦٧ ش ، ج ١، ص ٦٤، ج ٢، ص ٣٩؛
(٧) محمد پادشاه بن غلام محیی الدین شاد، آنندراج : فرهنگ جامع فارسی ، چاپ محمد دبیرسیاقی ، تهران ١٣٦٣ ش ، ذیل «درخش »؛
(٨) عباس عَزّاوی ، تاریخ النقودالعراقیة ، بغداد ١٣٧٧/١٩١٨، ص ١٧٧؛
(٩) یوسف غنیمه ، «النقودالعباسیة »، سومر ، ج ٩ (١٩٥٣)، ص ٩٩؛
(١٠) اَنْسْتاس ماری کَرمْلی ، النقودالعربیة و علم النُمِّیّات ، قاهره ١٩٣٩، چاپ افست بیروت ( بی تا. ) ؛
علی اکبر نفیسی ، فرهنگ نفیسی ، تهران ١٣٥٥ ش ، ذیل «بدره ».
/ نورالله کسائی /