دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٨٣٥
بَذل الکُبری ' ، «راویه » و خوانندة اوایل دوران عباسی (متوفی پیش از ٢٢٧ و احتمالاً ٢٢٤). او کنیزی دو رگه از نژاد سیاه و سفید (مُوَلَّدَة صفراء) بود که در مدینه به دنیا آمد و در بصره پرورش یافت ، و جعفر، پسر خلیفه الهادی ، او را خرید. بذل بعد از ١٩٣، «جاریة » (کنیز) سوگلیِ امین شد و از او پسری آورد. در موسیقی شاگرد استادانی چون ابن جامع * و فُلَیح و ابراهیم موصلی * بود. وی سبک سنّتیِ «حجازی » را در موسیقی عربی حفظ کرد و در ساخته های خود اشعار شاعران حجاز را ترجیح می داد. «ضاربه » (عودنواز) و خواننده ای ماهر، و «ظریفه » (خوش سخن ) بود و می گویند که سی هزار «صوت » (ترانه ) حفظ داشت . مجموعه ای به نام کتاب فی الاغانی شامل دوازده هزار ترانه (بدون نشانه های موسیقی ) برای علی بن هشام گردآوری کرد و ده هزار دینار پاداش گرفت . این کتاب یکی از منابع ابوالفرج اصفهانی در نگارش کتاب اغانی بوده و او در ٢٢ مورد از آن نقل کرده است . بذل الکبری ثروت فراوانی از خود به جای گذاشت که به بازماندگان عبدالله بن الامین رسید. دَنانیر و مُتَیّم الهاشِمیّه از جملة شاگردان او بودند.
منابع :
(١) علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی ، الاغانی ، قاهره ١٣٤٥ـ١٣٥١، ج ١٧، ص ٧٥ـ٨٠ ، نیز رجوع کنید به فهرستها؛
(٢) کرم بستانی ، النساءالعربیات ، بیروت ١٩٦٤، ص ١٠٤ـ١٠٧؛
(٣) ( علی بن محمد شابشتی ، الدیارات ، چاپ کورکیس عواد، بیروت ١٤٠٦/١٩٨٦، ص ٤٤، ٦٥، ٦٧ ) ؛
(٤) خلیل مردم بک ، جمهرة المغنین ، دمشق ١٩٦٤، ص ـ١٥٠؛
(٥) ( احمدبن عبدالوهاب نویری ، نهایة الارب فی فنون الادب ، قاهره ١٩٢٣ـ١٩٥٥، ج ٥، ص ٨٨ ـ٩١ ) ؛
(٦) H. G. Farmer, History of Arabian music , ١٣٤.
) / د.اسلام / نویباوئر (