دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٦٥٦
بَلاوات ، دهکدة کوچکی در حدود ٢٥ کیلومتری جنوب خاوری موصل ، بر سر راه دِیر ماربِهنام به قَراقوش . به نوشتة یاقوت حموی ذیل «بَلاتاذ» این دهکده در خاور موصل و در ایالت نینوا، میان دو رود دجله و زاب ، قرار گرفته است و از موصل تاآنجا اندک راهی بیش نیست . محل آمد و شد کاروانهاست و در آنجا کاروانسرایی وجود دارد. بلاوات از روستاهای «ناحیه » حَمدانیه در «لِواء» موصلِ عراق است . بیشتر ساکنان آن کیش شَبک اند ( رجوع کنید به ضراّف ، ص ١٠). شهرت بلاوات تنها به سبب وجود تپه ای کوچک و تاریخی در نزدیکی آن است . این تپه که «تَل بلاوات » نامیده می شود، یکی از مکانهای تاریخی آشوریان است که در سدة سیزدهم /نوزدهم کشف شده است . در ١٢٩٥/١٨٧٨، هُرمزد رسام موصلی ، درهای برنزی کاخ شاه آشور، شَلمَنصَر سوم (٨٥٩ـ٨٢٤ق م )، را در آنجابه دست آورد. این درها به موزة بریتانیا در لندن منتقل
شد. نوشته ها و نقوش روی آن بهمین رودیدادهای ثلث نخست فرمانروایی این شاه است و برخی از اوضاع و احوال حاک بر سدة نهم پیش از میلاد را نیز روشن می کند. به موجب برخی متون آشوری ، نام باستانی تَلّ بلاوات ، ایمگور ـانلیل بوده است .
منابع :
(١) ابدال ، اللُّؤلؤ النضید ، موصل ١٩٥١، ص ٢١٣؛
(٢) ابن عبدالحق ، مراصد الاطلاع ، قاهره ١٩٥٤، ج ١، ص ٢١٤، احمد حامد صرّاف ، الشبک ، من فرق الغلاة فی العراق ؛
(٣) یاقوت حموی ، معجم البلدان ، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ١٨٦٦ـ١٨٧٣؛
Billerbeck and Delitzsch, Die palasttore salmanassars II , Leipzig ١٩٠٨;
Birch and Pinches, The bronze ornaments of the palace gates of Balawat (١٨٨٠-١٩٠٢) ;
L. W. King, Bronze reliets from the gates of Shalmanasar king of Assyria , London ١٩١٤;
Pinches, Trans Soc Bibl Arch ., vii ١٨٨٢, ٨٣-١١٨;
H. Rassam, Asshur and the land of Nimrod , New York ٨٩٧, ٢٠٠ ff.
/ عواد ( د.اسلام ) /