دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٤٦٢
Ø¨ÙØ¨Ù’لاوی ، علی بن Ù…ØÙ…د بن اØÙ…د الببلاوی الادریسی ' Ø§Ù„ØØ³Ù†ÛŒ ' المالکی ØŒ بیست Ùˆ ششمین شیخ الازهر. در قریة Ø¨ÙØ¨Ù„او نزدیک دَیروط ØŒ در مصر علیا، متولد شد (رجب ١٢٥١). پس از Ø·ÛŒ دوران ØªØØµÛŒÙ„ Ùˆ نیز تدریس در الازهر * ØŒ به استخدام دارالکتب المصریه Ú©Ù‡ به «الکتبخانه » معرو٠بود درآمد Ùˆ آیین Ùهرست نویسی کتابهای آن را بنیاد نهاد Ùˆ به انجام رساند، Ùˆ مدّت کوتاهی در ١٢٩٨ Ùˆ ١٢٩٩ØŒ مدیر (ناظر) آن شد. متعاقب شورش Ø¹ÙØ±Ø§Ø¨ÛŒ * در ١٢٩٩ از این سÙمَت Ú©Ù‡ به Ú©Ù…Ú© دوست خود Ù…ØÙ…ود سامی بارودی * ØŒ یکی از سران اصلی شورش ØŒ بدان گمارده شده بود برکنار شد. سپس به مقام «خطیب » Ùˆ از ٢ ØµÙØ± ١٣١١ به بعد به مقام «شیخ Ø®ÙØ¯Ù’Ù…ÙŽÙ‡ »، در Ù…Ø³Ø¬Ø¯Ø§Ù„ØØ³ÛŒÙ† قاهره گمارده شد. پس از خلع Ù…ØÙ…د توÙیق بَکْری * از مقام نقابت ØŒ در ٦ شوال ١٣١٢ØŒ منصب «نقیب الاشرا٠* » نیز به او واگذار شد. در دوران تصدی این شغل (تا پایان ١٣٢٠)ØŒ مجموعه ای از مقررات معرو٠به Â«Ù„Ø§Ø¦ØØ© نقابة الاشرا٠» ( رجوع کنید به الوقائع المصریّة ØŒ Ø´ ٦٧) صادر شد Ú©Ù‡ به موجب آن نقیب عملاً به صورت یکی از مأموران وزارت اوقا٠و تابع ناظر آن وزارتخانه درمی آمد. انتصاب او در ٢٠ Ø°ÛŒØØ¬Ø© ٣٢٠ به سمت شیخ الازهر نتیجة مصالØÙ‡ میان خدیو Ùˆ وزرای او بود Ú©Ù‡ در اصل از نامزدهای دیگر ØÙ…ایت کرده بودند. در این مقام ØŒ ببلاوی جانشین سَلیم Ø¨ÙØ´Ù’ری شد Ú©Ù‡ به سبب تلاش برای متوق٠کردن اجرای Ø§ØµÙ„Ø§ØØ§Øª پیش بینی شده در قانون ٢٠ Ù…ØØ±Ù… ١٣١٤ خلع شده بود. دو سال بعد، ببلاوی Ø¯Ø±ÛŒØ§ÙØª Ú©Ù‡ کوششهایش برای رویارویی با موانع موجود در راه اجرای Ø§ØµÙ„Ø§ØØ§Øª بی ÙØ§ÛŒØ¯Ù‡ است Ùˆ ناتوانی او در این زمینه قدرت او را به ØØ¯ غیرقابل قبولی تنزل داده است . بدین سبب در ٩ Ù…ØØ±Ù… ١٣٢٣ از این مقام کناره گیری کرد Ùˆ Ú©Ù…ÛŒ پس از آن در ٢ ذیقعدة ١٣٢٣ØŒ درگذشت . ببلاوی کتابی به نام Ø§Ù„Ø§Ù†ÙˆØ§Ø±Ø§Ù„ØØ³ÛŒÙ†ÛŒØ© (قاهره ١٣٠٥) در Ø´Ø±Ø ØØ¯ÛŒØ« مسلسل تألی٠کرده Ú©Ù‡ در دانشگاه الازهر تدریس Ù…ÛŒ شده است .
منابع : الازهر ÙÛŒ ١٢ عاماً ØŒ قاهره بی تا. (١٩٦٥)Ø› اعمال مجلس ادارة الازهر من ابتداء تأسیسه سنة ١٣١٢ الی غایة سنة ١٣٢٢ ØŒ قاهره ١٣٢٣ØŒ ص ١١٩ به بعد (شامل مجادلات Ùˆ آشوبهایی Ú©Ù‡ در دوران تصدی ببلاوی در الازهر روی داده است Ùˆ شیوة برخورد او با آنها)Ø› Ù…ØÙ…ودبن علی ببلاوی ØŒ التاریخ Ø§Ù„ØØ³ÛŒÙ†ÛŒ ØŒ قاهره ١٣٢٤ØŒ ص ٥٧ به بعد؛ اØÙ…د تیمور، تراجم اعیان القرن الثالث عشر Ùˆ اوائل الرابع عشر ØŒ قاهره ١٩٤٠ØŒ ص ٨١-٨٥Ø› خیرالدین زرکلی ØŒ الاعلام ØŒ بیروت ١٩٨٠ØŒ ج ٥ØŒ ص ١٨Ø› Ù…ØÙ…د زکی مجاهد، الاعلام الشرقیّة ØŒ قاهره ١٩٥٠ØŒ ج ٢ØŒ ص ١٤٠ (اطلاعات این دو اثر اخیر عمدتاً مأخوذ از کتاب اØÙ…د تیمور است )Ø› اØÙ…د Ø´Ùیق ØŒ Ù…ÙØ°ÙŽÚ©Ù‘ÙØ±Ø§ØªÛŒ ÙÛŒ نص٠قرن ØŒ قاهره ١٩٣٦ØŒ ج ٢ØŒ بخش ١ØŒ ص ٢١٤ØŒ بخش ٢ØŒ ص ٦٥ Ùˆ بعد؛ عبدالمتعال صعیدی ØŒ تاریخ Ø§Ù„Ø§ØµÙ„Ø§Ø ÙÛŒ الازهر Ùˆ ØµÙØØ§Øª من الجهاد ÙÛŒ Ø§Ù„Ø§ØµÙ„Ø§Ø ØŒ قاهره ( بی تا. ) ØŒ ص ٦٧ Ùˆ بعد؛ الوقائع المصریّة ØŒ Ø´ ٦٧ØŒ ١٧ ژوئن ١٨٩٥.
/ Ù . دخÙÙ†Ú¯ ( د.اسلام : تکملة ٣Ù€٤ ) /