دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٨٦١
تَمتام ، محمدبن غالب ، مکنّا به ابوجعفر، محدّث قرن سوم . وی را تمّار ضبّی بصری نیز خوانده اند. در ١٩٣ به دنیا آمد. از زندگی او اطلاعی در دست نیست ، جز آنکه از کسانی چون عفان بن مسلم ، مسلم بن ابراهیم و ابونعیم حدیث شنید و در
بغداد از محدّثان مشهور و ثقة اهل سنّت بود. جعفربن بحتری ، اسماعیل صفّار، ابوبکر شافعی و جمعی دیگر نیز از او روایت کرده اند. تمتام در ٢٨٣ در بغداد درگذشت (خطیب بغدادی ، ج ٣، ص ١٤٣ـ١٤٤، ١٤٦؛ صَفَدی ، ج ٤، ص ٣٠٧؛ ذهبی ، ج ٢، ص ٦١٥).
ابومحمد حسن بن عثمان معروف به تمتامی ، نوة دختری وی ، نیز از مشاهیر محدّثان بود که در شهرهای خراسان و ماوراءالنهر از عبداللّه بن اسحاق مداینی حدیث نقل می کرد. او در ٣٣٨ به نیشابور رفت و به روایت حدیث پرداخت . حاکم نیشابوری و دیگران از او حدیث نقل کرده اند. سپس به ماوراءالنهر (ترکستان ) رفت و در ٣٤٥ یا ٣٤٦ در چاچ / شاش درگذشت (خطیب بغدادی ، ج ٧، ص ٣٦١؛ مدرس تبریزی ، ج ١، ص ٣٤٩).
منابع :
(١) خطیب بغدادی ؛
(٢) محمدبن احمد ذهبی ، کتاب تذکرة الحفاظ ، حیدرآباد دکن ١٣٨٨ـ١٣٩٠/ ١٩٦٨ـ١٩٧٠؛
(٣) صفدی ؛
(٤) مدرس تبریزی .
/ داود الهامی /