دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢١٠٥
بوکرِش (بوکورِشت = بخارست ) ، شهری در والاکیا ( افلاق ) بر ساحل رود دیمبو ویتسا و در فاصلة تقریبی پنجاه کیلومتری شمال دانوب . نخستین بار در ٧٦٩/١٣٦٨ از این شهر با نام قلعة دیمبو ویتسا یاد شده است . این نام تا قرن نهم / پانزدهم که شهر مقرّ امیران والاکیا شد، به موازات نام بخارست به کار می رفت . امیر ولاد «چهار میخ کش » در ٨٦٣/١٤٥٩ و ٨٦٥/١٤٦١، از این شهر فرمانهایی صادر کرد و رادوی خوش سیما که در ٨٦٦/١٤٦١ به فرمان سلطان محمد ثانی به امارت منصوب شد با حمایت سربازان ترک مستقر در قلعة جورجوو ( یرکوکی ) ، در این شهر اقامت گزید. بیش از دو قرن از تاریخ بخارست به مناسبات امیران رومانی با «باب عالی * » مربوط می شود. امیرانِ ( افلاقی ) که برضد سلطة عثمانیها طغیان می کردند، شهر تارگوویشته را که کمتر در معرض تهاجم ترکها بود ترجیح می دادند. بخارست در اواخر قرن دهم / شانزدهم شاهد قتل عام طلبکاران میخائیل دلیر و تجاوز سِنان پاشا بود. این شهر به سبب شورشهای پیاپی برضد ترکها، شیوع بیماریهای مسری و آتش سوزیهای فراوان ، تاریخی پرآشوب داشته است . تا ١١٢٨/١٧١٦ شهر زیرنظر امیران محلی اداره می شد و از آن پس ادارة آن به افراد منتخبی از فَناریان یونانی که مقیم استانبول بودند، تفویض شد. به دلیل ناخشنودی اصناف از رقابت بازرگانان خارجی که مورد حمایت امیران فناری بودند، مردم بارها شورش کردند. در ١٢٣٦/١٨٢١ شورش مردمی به حضور فناریها پایان داد. با انعقاد پیمان برلین (١٢٩٥/١٨٧٨) آخرین آثار تسلط عثمانیها از بین رفت (رجوع کنید به برلین ، کنگره ). کنفرانس صلح بخارست در ١٣٣١/١٩١٣ بخش عظیمی از متصرفات اروپایی عثمانی را آزاد کرد.
از جمعیت این شهر در ادوار گذشته اطلاعی در دست نیست . در ١٠٥٠/١٦٤٠، بخارست ٠٠٠ ، ١٢ خانه داشته ، پانزده سال بعد فقط به وجود ٠٠٠ ، ٦ خانه اشاره شده و اولیاچلبی (ج ٧، ص ٤٧٧) از ٠٠٠ ، ١٢ خانه و ١٠٠٠ دکان یاد کرده است . در قرن یازدهم / هفدهم ، جمعیت بالکانی این شهر افزایش یافت و در قرن دوازدهم / هجدهم به تعداد قابل توجهی رسید. این شهر در اواخر قرن یازدهم / هفدهم ٠٠٠ ، ٥٠ سکنه داشت . این تعداد در اواخر قرن دوازدهم / هجدهم بین ٠٠٠ ، ٢٠ و ٠٠٠ ، ٦٠ نفر و در نیمة اول قرن سیزدهم / نوزدهم بین ٠٠٠ ، ٥٠ و ٠٠٠ ، ١٠٠ نفر متغیر بود.
بخارست در طول سه قرن سلطة عثمانیان ، از شرق تأثیر پذیرفت و این تأثیر در زمان تسلط فناریها در قرن دوازدهم / هجدهم عمیقتر شد. در این زمان ، شهر مرکز مهم آموزش زبان یونانی به شمار می رفت . این امیران برای مسیحیان قلمرو عثمانی به انتشار کتب مذهبی پرداختند و برای صومعه های آتوس ، قسطنطنیه ، طرابوزان و سرزمین مقدس (فلسطین ) عایداتی فراهم آوردند. این شهر را اتریشیها و روسها اشغال کردند که به ورود نخستین آثار نفوذ غرب منجر شد و آموختن زبان فرانسه در آن متداول گردید، به طوری که در نیمة اول قرن سیزدهم /نوزدهم این زبان جانشین زبان یونانی شد. شهر به سبب اندیشه های متأثر از انقلاب فرانسه ، مرکز مبارزه برای وحدت سیاسی رومانی گردید که سرانجام در ١٢٧٥/ ١٨٥٩ به اتحاد مولداوی (بُغدان * ) و والاکیا منجر شد. بوکرش (بخارست ) در ١٢٧٩/١٨٦٢ پایتخت رومانی شد و بسرعت توسعه یافت .
منابع :
(١) محمدظلی بن درویش اولیاچلبی ، اولیاچلبی سیاحتنامه سی ، ج ٧، استانبول ١٩٢٨، ج ٧، ص ٤٧٦ـ٤٨٠؛
(٢) ابراهیم پچوی ، تاریخ پچوی ،استانبول ١٢٨١ـ١٢٨٣، ج ٢، ص ١٥٩ـ١٦٢؛
(٣) مصطفی سلانیکی ، تاریخ ، چاپ محمد اپشرلی ، استانبول ١٩٨٩، ص ٥٠٧ـ٥٠٨، ٥١٥ـ٥١٦، ٥٣٨، ٨٣١؛
(٤) مصطفی نعیما، تاریخ ، استانبول ١٢٨٠، ج ١، ص ١٢٩ـ١٣٢، ١٣٦ـ١٤٠؛
(٥) F. C. Belfour, The travels of Macarios , II, London ١٨٣٦;
(٦) ٣٧٥;
(٧) I. Bogdan, Cronice inedite atinga §toare de istoria romہnilor , Bucharest ١٨٩٥, ٣٩;
(٨) I smail Hami Danismend, I zahl âOsmanl âTarihi Kronolojisi ,Istanbul ١٩٤٧-١٩٥٥, III, ١٥١-١٥٣;
(٩) G. I. Ionescu Gion, Istoria Bucure ítiului , Bucharest ١٨٩٩, ٨١٨;
(١٠) N. Iorga, Istoria Bucurestilor , Bucharest ١٩٣٠, ٣٩٧;
(١١) P.P.Panaitescu, Documentele T ¤a §rii Romane íti , I, Bucharest ١٩٣٨, ٢٤٠,٢٤٤-٢٤٨, ٢٥٣-٢٥٥, ٢٦٠-٢٦١.
/ ن . بلدیسیانو ( د. اسلام ) با اضافاتی از ( د. ا. د. ترک ) /