دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٢٦٠
بهروز ، امیر ، از سران طایفة کرد دُنبُلی . وی پسر امیر رستم شاهوردی بیک (متوفی ٨٩٨) فرزند امیر بهلول بود. شهرت و اعتبار دنبلیها با خدمات نظامی به صفویان ، از آغاز سدة دهم بالا گرفت و امیر بهروز، از مریدان صدیق شاه اسماعیل اول (حک :٩٠٧ـ٩٣٠)، با اعتقاد به طریقة صفوی و ارشاد قبیلة خود، لقب سلمان خلیفه را از شاه دریافت کرد (آقاسی ، ص ١٢٥؛ مردوخ روحانی ، ج ٣، ص ٨٨). در زمان شاه طهماسب (٩٣٠ـ ٩٨٤)، که هجوم مداوم سپاهیان عثمانی سرحدات ایران را تهدید می کرد، مرزداری شهر خوی در آذربایجان به امیران دنبلی واگذار گردید (ریاحی ، ص ١٢٧) و تیولداری ناحیة سُکمن آباد در حومة شهر خوی ، به حاجی بیک دنبلی ، از ملازمان دربار و از منسوبان این دودمان (اسکندر منشی ، ج ١، ص ٧٥) واگذار شد (بدلیسی ، ص ٤٠٢). مهاجرت دنبلیها به این خِطّه ، دربار صفوی را به حمایت و تشویق آنان واداشت تا در هنگام خطر به قزلباشان بپیوندند. در حملة سلطان سلیمان عثمانی به آذربایجان (٩٤٠)، امیر بهروز همراه دو هزار سوار دنبلی در سرمای یخبندان ، خود را به شاه رساند و لشکر قزلباش را تقویت کرد (آقاسی ، ص ١٢٩). او از خدمتگزاران مورد اعتماد حکومت بود و در حملة اسکندر پاشا، سردار ترک ، به خوی (اواسط سدة دهم ) و قتل حاجی بیک و ایجاد تزلزل در اکراد دنبلی ، که «گاه رومی و گاه قزلباش می بودند» (بدلیسی ، همانجا)، وفاداری خود را نسبت به مخدومش حفظ کرد و در کشتار جمعی از سران دنبلی به دستور شاه (همان ، ص ٤٠٣)، بر کنار ماند.
امیر بهروز بعد از نیم قرن ریاست ایلی و قدرت نظامی ، در ٩٨٥ در نودسالگی درگذشت ( د. اسلام ، چاپ دوم ، ذیل مادّه ).
منابع :
(١) مهدی آقاسی ، تاریخ خوی ، ( تبریز ١٣٥٠ ش ) ؛
(٢) اسکندر منشی ، تاریخ عالم آرای عباسی ، تهران ١٣٥٠ ش ؛
(٣) شرف الدین بن شمس الدین بدلیسی ، شرفنامه : تاریخ مفصل کردستان ، چاپ محمد عباسی ، چاپ افست تهران ١٣٤٣ ش ؛
محمد امین ریاحی ، تاریخ خوی ، تهران
(٤) ١٣٧٢ ش ؛
(٥) بابامردوخ روحانی ، تاریخ مشاهیر کرد ، ج ٣: امرا و خاندانها ، چاپ ماجد مردوخ روحانی ، تهران ١٣٧١ ش ؛
(٦) EI ٢ , s.v. "Bihru ¦z (Am ¦âr)" (by B. Nikitine).
/ عبدالکریم گلشنی /