دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٦٣٠٥
حُضَینى ، ابوالطیب عبدالغفاربن عبیداللّهبن سرى واسطى، از علماى علم قرائت در قرن چهارم. از تاریخ تولد او اطلاعى نیست، ولى براساس تاریخ درگذشت برخى از شیوخ وى، احتمالا پیش از ٣١٠ بهدنیا آمده است (رجوع کنید به سمعانى، ج ٢، ص ٢٣٣). وى قرائت را نزد قاریان مشهور زمان خود، چون ابوبكربن مجاهد، محمدبن جعفربن خلیل، احمدبن سعید ضریر، محمدبن مُعَلَّى شُونیزى و محمدبن یونس نحوى، فراگرفت (رجوع کنید به ذهبى، ١٤١٨، ج ١، ص ٤٢١). از جمله كسانى كه قرائت را از او فراگرفتند، ابوعبداللّه كارزینى، ابوالفضل محمدبن جعفر خزاعى و علیبن محمد خبازى بودند (رجوع کنید به ابنجزرى، ج ١، ص ٣٩٨). حضینى از محمدبن جریر طبرى، احمدبن محمدبن علّان مُعَدِّل و هارونبن موسى تلعكبرى و كسانى دیگر، روایت نقل كرده است (طوسى، ص ٤٣٣؛ ذهبى، همانجا؛ همو، ١٤٠١ـ١٤٠٩، ج ١٤، ص ٢٦٩). ذهبى (١٤١٨، همانجا)، و به نقل از او ابنجزرى (ج ١، ص ٣٩٧)، حضینى را شیخِ قاریان واسط خواندهاند كه دلالت بر اقامت او در این شهر دارد. از آثار وى به كتابى در قرائات سبع اشاره كردهاند (رجوع کنید به ذهبى، ١٤١٨، همانجا؛ صفدى، ج ١٩، ص ٢٢). خمیسبن على حوزى* او را ثقه خوانده (ذهبى، ١٤١٨، همانجا؛ ابنجزرى، ج ١، ص ٣٩٨) و سمعانى (همانجا) از تبحر و شهرت وى در نحو و شعر و لغت سخن گفته است. حضینى در ٣٦٧ درگذشت (ذهبى، ١٤١٨، همانجا).
منابع :
(١) ابنجزرى، غایةالنهایة فى طبقات القرّاء، چاپ برگشترسر، قاهره (بیتا.)؛
(٢) محمد بن احمد ذهبى، سیراعلامالنبلاء، چاپ شعیب أرنؤوط و دیگران، بیروت ١٤٠١ـ١٤٠٩/ ١٩٨١ـ ١٩٨٨؛
(٣) همو، طبقات القرّاء، چاپ احمدخان، ریاض ١٤١٨/١٩٩٧؛
(٤) سمعانى؛
(٥) صفدى؛
(٦) محمدبن حسن طوسى، رجال الطوسى، چاپ جواد قیومى اصفهانى، قم ١٤١٥.
/ پرویز آزادى /