دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٨٢٤
پنجابی ، شیخ اسدالله ، از حکما و عرفای شبه قارة هند در سدة سیزدهم . در پنجاب تولد یافت و در آنجا نزد محمد برکت اله آبادی ، محشّی شرح الهدایة صدرالدین شیرازی ، حکمت و منطق را آموخت و سپس به مهارون رفت و از دست شیخ نورمحمد مهارونی خرقه گرفت . در مهارون به تدریس حکمت و منطق پرداخت و شاگردان بسیاری تربیت کرد، از جمله شیخ عبدالرحمان لکهنوی (١١٦١ـ ١٢٤٥) که مدت یک سال شاگرد او بود (حسنی ، ج ٧، ص ٥٦، ٢٥٩ـ٢٦٠). وفات او را پیش از ١٢٤٢ دانسته اند (عرشی ، ج ٤، ص ٣٨٠).
پنجابی در فقه حنفی مذهب بود، و تألیفات متعددی به عربی نگاشت ، از جمله : حاشیه بر شرح الهدایة صدرالدین شیرازی ، رسالة فی علم الواجب ، حاشیه بر شرح حمدالله سندیلوی بر سُلّم العلوم محب الله بهاری * در منطق . نسخة خطی این آثار در کتابخانة رضا در رامپورِ هند موجود است (همان ، ج ٤، ص ٣٨٠ـ٣٨١، ٥٠٢ ـ٥٠٣؛ زبیداحمد، ص ٣٩٩). شرحی بر سلّم العلوم نیز به او نسبت داده اند (زبید احمد، همانجا) که شاید همان اثر پیشین باشد.
منابع :
(١) عبدالحی حسنی ، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر ، ج ٧، حیدرآباد دکن ١٣٩٩/١٩٧٩؛
زبید احمد، الا´داب العربیة
(٢) فی شبه القارة الهندیة ، ترجمه عبدالمقصود محمد شلقامی ، بغداد ١٣٩٨/١٩٧٨؛
Imtiya ¦ z ـ Al ¦ â ـ Arsh ¦ â , Catalogue of the Arabic manuscripts in Rampur Reza Library, vol. IV, Rampur ١٩٨٣.
/ اکبر ثبوت /