دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢١٠٦
بوگرا ، شهر و مرکز ناحیه ای به همین نام در بنگلادش .
در '٥١ ٢٤ عرض شمالی و '٢٣ ٨٩ طول شرقی ، در کرانة غربی کَراتویَه واقع است . در ١٣٣٠ ش / ١٩٥١، ناحیه ٥٨١ ، ٢٨٠ ، ١ و شهر ٣٠٣ ، ٢٥ جمعیت داشت ( سی سال بعد، ١٣٦٠ ش / ١٩٨١ جمعیت ناحیه به ٤٠٦ ، ٧١٨ ، ٢ و جمعیت شهر به ٢٣٧ ، ٦٨ رسید (بریتانیکا، ١٩٨٥، ذیل مادّه ). در ١٣٧٠ ش / ١٩٩١ جمعیت شهر ١١٤ ، ٩٣ تن برآورد شد ) .
سکنة شهر عمدتاً مسلمان اند؛ حتی پیش از تقسیم شبه قارة هند در ١٣٢٦ ش / ١٩٤٧، بیش از سایر نقاط بنگال مسلمان داشت . مردم آن عمدتاً «کوچ » یا «راج بَنسی »های مناطق شمالی اند که اسلام آورده اند، ولی در میان آنها از «پَتهان »ها و سادات نیز می توان یافت . این شهر و ناحیه در معرض گردبادها و طوفانهای بسیار وحشتناک قرار دارد. در ١٢٨١، بر اثر گردبادی که سراسر این ناحیه را درنوردید، بسیاری از خانه ها و درختان با خاک یکسان شد. در ١٣٠٤، وقتی طی یک ساعت و نیم بیش از ٤٥ سانتیمتر باران بارید، شهر تقریباً به زیر آب رفت . زلزله های بسیار شدیدی نیز مکرراً در آن روی داده است . زمین لرزه های شدید ١٣٠٢، ١٣٠٥، و ١٣١٥ خسارات جانی و مالی فراوان به بار آورد. در زلزلة ١٣١٥، بسیاری از بناهای آجری شهر فرو ریخت .
مردم این ناحیه ظاهراً در قرن هفتم به طور جمعی به اسلام گرویده اند؛ زیرا بسیاری از دهکده ها هنوز دارای نام هندوست ، در حالی که هیچ سکنة هندو ندارند. در ١٠٠٥ که این ناحیه باز به تصرف راجه مان سنگهه ، نایب السلطنة مُغَل * ، درآمد، وی قلعه ای گِلی در شیرپور بنا کرد و آن را، به احترام جهانگیر، سلیم نگر ( و بعدها جهانگیرنگر ) نامید. قلعه ای نیز در مَهاستهان ساخته شد که اکنون ویران شده است . شیرپور، در جنوب بوگرا، به فرمان شیرخان ، حاکم افغان بنگال (ح ٦٦٦ـ٦٧٠)، بنا گردید. در این دو محل آثار باستانی فراوانی وجود دارد، در حالی که ، در خود شهر، «کاخ بوگرا»، یعنی مقرّ خاندان چَودَهری ، یگانه محلی است که تا حدودی دارای قدمت و در خور توجه است ( ٨٥% مردم بوگرا کشاورزی می کنند و چند کارخانه نیز در آن تأسیس شده است ) .
منابع :
(١) S. S. Day, Final report on the survey and settlement of Jaypur estates , Calcutta ١٨٩٩;
(٢) [ Encyclopaedia Britannica , Chicago ١٩٩٨ (Computer disk)(;
(٣) J. N. Gupta, Bogra , Alla ¦ha ¦ba ¦d ١٩١٠;
(٤) History of Bengal (Muslim Period), ed. Jadunath Sarkar, vol, II, Dacca ١٩٤٨, ٢٠٢-٢٠٣, ٢١١, ٢٣٥;
(٥) Imperial gazetter of India , Oxford ١٩٠٨, VIII, ٢٥٦-٢٦٣;
) The New Encyclopaedia Britannica , Chicago ١٩٨٥,
(٦) Micropaedia , s.v. "Bogra"];
(٧) Statistical account of Bengal , Calcutta ١٨٧٦, vol, VIII.
/ بزمی انصاری ( د.اسلام ) /