دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٩٢٧
تَنپِنَر ، احمد حمدی (یا تان پینار)، شاعر و داستان نویس ترک . در ١٣١٩/ ١٩٠١ در استانبول به دنیا آمد. پدرش ، قاضی حسین ، اهل باطوم * بود. تنپنر پس از فارغ التحصیل شدن از دانشکدة ادبیات استانبول ، از ١٣٠٢ تا ١٣١١ ش / ١٩٢٣ـ ١٩٣٢ در مدرسه های آناطولی تدریس کرد، سپس به تدریس تاریخ هنر، زیبایی شناسی و اسطوره شناسی در دانشکدة هنرهای زیبای استانبول پرداخت . در ١٣٠٩ ش /١٩٣٠ مجلة گوروش را با احمد تَجَر منتشر کرد. از ١٣١٨ تا ١٣٢١ ش / ١٩٣٩ـ ١٩٤٢ استاد ادبیات دانشگاه استانبول ، و از ١٣٢١ تا ١٣٢٥ ش / ١٩٤٢ـ ١٩٤٦ نمایندة مجلس شورا بود. پس از ١٣٢٥ ش / ١٩٤٦ برای تدریس به دانشگاه استانبول بازگشت . آثار او در مجله هایی چون درگاه ، ملی مجموعه ، حیات ، گوروش ، وارلیق ، الوش ، اولکو ، عائله و روزنامه های تان و جمهوریت منتشر می شد. تنپنر در ١٣٤١ ش / ١٩٦٢ درگذشت .
وی از فعالترین نویسندگان متجدد ترک بود. ابتدا شعر می سرود و سپس به نوشتن مقاله ، رمان ، داستان کوتاه ، نقد
ادبی و تاریخ ادبیات روی آورد. آثارش تا ١٣١١ ش / ١٩٣٢ تحت تأثیر ادبیات و اندیشه های غربی بود، اما از آن پس در جستجوی تلفیقی از سنّتهای غربی و شرقی بود. رمان مشهور او، > آرامش < ، سرشار از معضلات روان شناختی و تحلیل آنها، مباحث تاریخی و معماری و تضاد غرب و شرق است . تنپنر سعی داشت به جای نمایش واقعیتهای آشکار زندگی مردم ، واقعیتهای نهفته در طبیعت درونی آنان را مطرح کند. گفته اند که کاربرد طبیعت و رجوع به افسانه های بومی ، که مشخصة آثار اوست ، بازتاب تجارب کودکی خود وی است . بهترین نمونه از سبک شعری او، > ایام در بورسه < است . هالمن (ص ٢٨) در بارة شعر او می گوید که او «در شعرهای غنایی ساده که احساسات لطیف را به شکل قطعه های منظم با اوزان هجایی سنّتی بیان می کند، تخصص داشت .» دیگر اثر مشهور تنپنر، > پنج شهر < ، در بارة برداشتهای او از شهرهای استانبول ، بورسه ، قونیه ، ارزروم و آنکاراست .
برگزیده ای از آثار او عبارت اند از: الف ) رمانها: > آهنگ ماهور < ، ١٩٤٤ـ١٩٤٥؛ > آرامش < ، ١٩٤٩؛ > افراد پشت صحنه < ، ١٩٥٠؛ > مؤسسة تنظیم ساعات < ، ١٩٦١؛ ب ) شعر: > اشعار < ، ١٩٦١؛ ج ) داستانهای کوتاه : > رؤیاهای عبداللّه افندی < ، ١٩٤٣؛ > باران تابستانی < ، ١٩٥٥؛ د) تاریخ ادبیات و نقد: > تاریخ ادبیات ترک در قرن نوزدهم < ، ١٩٤٩؛ > یحیی کمال : مقاله هایی در بارة ادبیات < ، ١٩٦٩ (بعد از مرگ وی منتشر شد)؛ ه ) مجموعه مقالات : > آنچنانکه زیستم < ، ١٩٧٠.
منابع :
(١) Tahir Alangu, Cumhuriyetten sonra hikaye ve roman , III , Istanbul ١٩٦٥;
(٢) Talat Sait Halman, Contemporary Turkish literature , Rutherford ١٩٨٢;
(٣) Mehmet Kaplan, íiir tahlilleri , Istanbul ١٩٦٥;
(٤) idem, Tanp nar' n íiir dدnyas , Istanbul ١٩٦٣;
(٥) Mahir غnlد and عmer عzcan, ٢٠. yدzy l Tدrk edebiyat , II , Istanbul ١٩٩١;
(٦) Varl k , ٥٣٦, ١٥ Oct. ١٩٦٠.
/ چِیدِم بالِم ( د. اسلام ) /