دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٩٣٦
بَنُّون (بَنّو) ، شهر و مرکز شهرستان بنّون در پاکستان ، واقع در ْ٣٣ عرض شمالی و َ٣٦ ْ٧٠ طول شرقی . ( در ١٩٨١ جمعیت آن ١٧٠ ، ٣٥ تن بوده است که عمدتاً پشتون * اند. )
شهر کنونی را ستوان ادواردز هربرتس در ١٢٦٤/١٨٤٨ در محلی سوق الجیشی بنیان نهاد، و به همین دلیل به «ایدوردزآباد» ( ادواردزآباد ) موسوم شد؛ لیکن این نام رواج نیافت و بزودی منسوخ شد و لفظ «بنّون » که نام درّه ای است منسوب به قبیلة «بَنُّوچی »، از قبایل افغانی که نژادی مختلط دارند، جای آن را گرفت . سراسر این درّه را خرابه هایی از زمانهای قدیم فرا گرفته است . بنابر روایات محلی ، سپاه محمود غزنوی (حک : ٣٨٩ـ ٤٢١) به این ناحیه حمله ور شد و همة دژهای هندوان را در آنجا زیر و زبر کرد. یک قرن بعد، عشایر کوهستانهای مجاور، یعنی بنّوچیها، مَرْوَتها و نیازائیها در این درّه ساکن شدند. سپس در طول دو قرن این ناحیه زیر سُلطة مغول بود، و در ١١٥١ به دست نادرشاه افشار فتح شد، سپس احمدشاه درّانی * آن را تسخیر کرد. این درّه در ١٢٣٩ به تصرف رنجیت سنگه فرمانروای سیک لاهور درآمد، ولی همواره مورد هجوم افغانها بود. با اینهمه ، در ١٢٥٤ رسماً به تصرف سیکها درآمد. بعد از «جنگ اول سیکها» (١٢٦١ـ١٢٦٢/ ١٨٤٥ـ ١٨٤٦) انگلیسیها در اینجا نفوذ پیدا کردند. در ١٢٦٣ـ١٢٦٤/ ١٨٤٧ـ ١٨٤٨ ستوان ادواردز، به عنوان نمایندة دربار سیکهای لاهور، با لشکری بزرگ به فرماندهی ژنرال فان کورت لانت به این ناحیه حمله کرد، و در ١٢٦٦/١٨٤٩ با الحاق پنجاب ، بنون نیز به قلمرو انگلیسیها پیوست . بر خلاف انتظار، در شورش سپاهیان در ١٢٧٣/١٨٥٧ این شهر کاملاً آرام بود.
اشیایی که در این درّه پیدا شده است ، از جمله سکه هایی با نقوش و حروف یونانی یا شبه یونانی ، از لحاظ باستان شناسی ارزش فراوان دارد. تپة اَکرَه در نزدیکی این شهر از لحاظ قدمت معروف است .
پس از بنای بنون در ١٢٦٤/١٨٤٨ قلعة آن به نام مهاراجا دلیپ سنگه ، نوة رنجیت سنگه ، به «دلیپ گره » موسوم شد. مطابق معمول در اطراف قلعه شهری به وجود آمد که در حال حاضر مرکز بازرگانی عمده ای است .
منابع :
(١) Ba ¦ bur, Emperor of India, Ba ¦ bur-na ¦ ma=Memoirs of Babu ¦ r , tr. Annette Susannah Beveridge, New Delhi ١٩٧٩, index;
(٢) Bannu gazetteer , Peshawar ١٩٠٧;
(٣) George Dunbar, Frontier , London ١٩١٢, ٤٩-٦٩;
(٤) [ Encyclopaedia Britannica , Chicago ١٩٩٨ (computer disk), s.v. "Bannu ¦ "];
(٥) E. Herberts, Punjab and the Frontier , London ١٨٥١;
(٦) Imperial gazetteer of India , Oxford ١٩٠٨, VI, ٣٩٢-٤٠٢;
(٧) H. L. Nevill, Campaigns on the North-West Frontier , London ١٩١٢, index;
(٨) T. L. Pennell, Among the wild tribes of the Afghan Frontier ;
(٩) S. S. Thorburn, Bannu or our Afghan Frontier , London ١٨٧٦.
/ بزمی انصاری ( د.اسلام ) /