دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٩٤٣
بَنْها ( یا بÙنها ) ، شهری در دلتای نیل . در کرانة شاخة دÙمْیاط در ٤٥ کیلومتری شمال٠قاهره واقع شده Ùˆ یکی از بزرگترین ایستگاههای راه آهن میان قاهره Ùˆ اسکندریه است . در گذشته این شهر جزو ایالت الشرقیة بود، اما امروزه مرکز ایالت القَلْیوبیَّه است ( جمعیت طبق سرشماری ١٣٦٥ Ø´ / ١٩٨٦ØŒ ٥٧١ ØŒ ١١٥ تن ) . نام عربی بنها، آوانویسی٠کلمة قبطی٠«پَنَهو » است ( یاقوت ØÙ…ÙˆÛŒ Ùˆ یعقوبی آن را بÙنْها ذکر کرده اند ) .
در تاریخ مناسبات سیاسی٠رسول اکرم صلی اللّه علیه وآله Ùˆ سلّم ومÙÙ‚ÙŽÙˆÙ’Ù‚ÙØ³ (شخصیتی نامعلوم Ú©Ù‡ گویند بر مصر ØÚ©ÙˆÙ…ت Ù…ÛŒ کرده ) از این منطقه یاد شده است . هنگام برشمردن هدایای ارسالی مقوقس برای ØØ¶Ø±Øª Ù…ØÙ…ّد صلّی اللّه علیه وآله وسلّم ØŒ عسل بنها را هم نام برده اند، Ùˆ شاید شهرت شهر به «بنها العسل » به همین سبب باشد. البته ممکن است Ú©Ù‡ این داستان خود بیان پیرایه ÛŒØ§ÙØªØ© واقعیتی تاریخی باشد، زیرا به ØªØµØ±ÛŒØ ÛŒÚ©ÛŒ از نخستین جغراÙÛŒ نویسان ØŒ یعنی یعقوبی ( متوÙÛŒ ٢٨٤ ) ØŒ در دهکدة بنها عسل معروÙÛŒ به دست Ù…ÛŒ آید. یاقوت ØÙ…ÙˆÛŒ ( متوÙÛŒ ٦٢٦ ) نیز Ú©ÛŒÙیت این عسل را، Ú©Ù‡ موجب Ø§ÙØªØ®Ø§Ø± مصر بوده ØŒ ستوده است .
وص٠ادریسی ( جغراÙÛŒ دان مسلمان ØŒ متوÙÛŒ ٥٦٠ ) را از این شهر، شاید بتوان اینگونه ترجمه کرد: «بنهاالعسل سرزمین پهناوری است ØŒ Ú©Ù‡ اراضی آن پوشیده از درخت Ùˆ دارای میوة ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù†ÛŒ است . کشتزارها بی انقطاع به هم پیوسته است . در سمت روبرو، بر کرانة غربی نیل ØŒ شهر عمدة ناØÛŒÙ‡ واقع است Ú©Ù‡ نامش بر کلّ منطقه اطلاق شده است .»
ظاهراً بنها هرگز سهم مهمی در تاریخ نداشته است . در اواخر قرن گذشته ØŒ کالاهای ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù†ÛŒ از بنها صادر Ù…ÛŒ شد Ú©Ù‡ به نام همین شهر معرو٠بود. پرتقال Ùˆ نارنگی نیز از صادرات آن بود Ùˆ خواستاران بسیار داشت .
منابع : ابن عبدالØÚ©Ù… ØŒ ÙØªÙˆØ مصر Ùˆ اخبارها ØŒ قاهره ١٤١١/١٩٩١ØŒ ص ٤٨ØŒ ٥٢Ø› ابن Ùقیه ØŒ مختصر کتاب البلدان ØŒ چاپ دخویه ØŒ لیدن ١٨٨٦ØŒ ص ٦٧Ø› ابن ممّاتی ØŒ کتاب قوانین الدّواوین ØŒ چاپ عزیز سوریال عطیة ØŒ قاهره ١٩٤٣ØŒ چاپ Ø§ÙØ³Øª ÙØ±Ø§Ù†Ú©Ùورت ١٤١٣/١٩٩٢Ø› یاقوت ØÙ…ÙˆÛŒ ØŒ معجم البلدان ØŒ چاپ ووستنÙلد، لایپزیگ ١٨٦٦Ù€١٨٧٣ØŒ ج ١ØŒ ص ٧٤٨Ø› اØÙ…دبن Ø§Ø³ØØ§Ù‚ یعقوبی ØŒ کتاب البلدان ØŒ چاپ دخویه ØŒ لیدن ١٩٦٧ØŒ ص ٣٣٧Ø›
Chauvet and Isembert, Guide de l'Orient, Malte, Ù€gypte , ٢٩٣; Muhammad b. Muhammad Idr ¦ â s ¦ â , Description de l'Afrique et de l'Espagne , ed., R. Dozy and M. J. De Goeje, Leiden ١٨٦٦, ١٥٢; J. Maspero and G. Wiet, MatØ¥riaux pour servir ب la gØ¥ographie de l'Ù€gypte , Cairo ١٩١٤, ٥٠; [ The Encyclopaedia Britannica , computer Disc, ١٩٩٨, s.v. "Benha ¦ "].
/ گ . ویه ( د. اسلام ) /