دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٣٨
بارانی ، نام دیگر طایفة قراقوینلو * (حک : ٧٧٧ـ٨٧٢، در بخشهایی از ایران و بین النهرین ) که در متون قدیم فارسی و ترکی به صورت بارانلو و بارنی و برانی هم آمده است . از مجموعة اطلاعات موجود چنین برمی آید که این نام را نخستین بار ابوبکر طهرانی ، مورخ معاصرِ شاهرخ تیموری (اواسط قرن نهم )، در کتاب دیاربکریّه (ص ٣١) ذکر کرده است . یحیی بن عبداللّطیف قزوینی (٨٨٥ ـ ٩٦٠) نیز نام بارانی را به کار برده است (ص ٣٤٦). حسن بیگ روملو (٩٣٨ـ ٩٨٥؟) از یکی از فرزندان میرزا جهانشاه ، موسوم به سلطان حسین ، با نام سلطان حسین بارانی یاد کرده است (ص ٤٨ ـ ٥١). با این وصف ، دربارة منشأ و معنای اصلی کلمة بارانی و اینکه چرا طایفة قراقوینلو این نام را بر خود نهاده اند اطلاع قطعی در دست نیست . به گفتة مینورسکی و رابینو و بعضی از محققان دیگر، بارانی منسوب به باران و باران اسم محل است . به نظر فاروق سُومِر، مورخ معاصر ترکیه ، و عده ای دیگر، بارانی منسوب به باران است و در ترکی قدیم باران به معنای قوچ بوده است . قراقوینلوها به قوین (قوچ ) بسیار اهمیت می داده و به جای سنگ گور، مجسمة قوچ را روی گورهای خود می گذاشته اند و در اصل نام خود آنها نیز به همین حیوان منتسب بوده است . سکه ای متعلق به دورة ایلکانیان (حک : اواسط قرن هشتم تا اوایل قرن نهم ) به دست آمده که عبارت «شهرباران » بر آن نقش شده و احتمالاً این شهر در آناطولی قرار داشته است . امروز نام دو روستا در ترکیه باران است (نیز رجوع کنید به بهارلو * ).
منابع ، حسن روملو، احسن التواریخ ، چاپ عبدالحسین نوایی ، تهران
١٣٥٧ ش ؛
ابوبکر طهرانی ، کتاب دیاربکریه ، چاپ نجاتی لُوغال و فاروق سُومرِ، آنکارا ١٩٦٢؛
یحیی بن عبداللطیف قزوینی ، لب التواریخ ، تهران ١٣٦٣ ش ؛
A ª zarba ¦ idja ¦ n Sovet Ensiklopediya ¦ si , Baku ١٩٧٦-١٩٨٦, â â , ٢٥ Faruk Sدmer, Kara Koyunlular, Ankara ١٩٦٧.
/ د. ج . اسلام /