دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٥٠٣٦
تِفليسی ، عمربن بُندار ، ملقب به كمالالدين و مكنّا به ابوالفتح، قاضی و اصولی و فقيه شافعی قرن هفتم. در بارة تاريخ تولد وی اختلاف هست؛ به نوشتة سُبكی (ج ٨، ص ٣٠٩) تفليسی در ٦٠١ يا ٦٠٢ در تفليس بهدنيا آمد، اما صَفَدی (ج٢٢، ص٤٤٢) تاريخ تولد وی را ٥٦٢ ذكر كرده است. از جزئيات زندگی وی اطلاعی در دست نيست. تفليسی بعد از تحصيلات و تسلط يافتن بر فقه و اصول، به تدريس و افتا پرداخت. وی مدتی همنشين تقیالدين ابوعمروبنصلاح شهرزوری بود و از او علم آموخت. محيیالدين نَووَی اصولِ فقه را از تفليسی فرا گرفت. تفليسی مدتها قاضی دمشق بود (ذهبی، ج ٥، ص ٢٩٩؛ سبكی، همانجا؛ ابنعماد، ج٥، ص٣٣٨).
بعد از حملة تاتار و تسلط هولاكوخان مغول بر شام در ٦٥٤، تفليسی نزد مغولان احترام بسيار يافت و مقام قضای شام، موصل و جزيره (ابنعمر) به او واگذار شد. بعد از بيرون كردن تاتار از شام، مردم او را به طرفداری از قوم مغول متهم كردند و وی ناگزير دمشق را ترك كرد و به حلب رفت. در آنجا منصب قضا را بر عهده گرفت، اما پس از مدت كوتاهی عزل شد و به مصر رفت و در مدرسة عادليه به تدريس پرداخت. وی در ٦٧٢ در قاهره از دنيا رفت (ذهبی، ج٥، ص٢٩٨ـ٢٩٩؛ سبكی، ج٨، ص٣٠٩ـ٣١٠؛ اسنوی، ج١، ص١٥٣؛ ابنكثير، ج١٣، ص٢٦٧؛ ابنعماد، همانجا).
منابع:
(١) ابنعماد؛
(٢) ابنكثير، البداية والنهاية ، بيروت ١٤١١/١٩٩٠؛
(٣) عبدالرحيمبن حسن اسنوی، طبقات الشافعية ، چاپ كمال يوسف حوت، بيروت ١٤٠٧/١٩٨٧؛
(٤) محمدبن احمد ذهبی، العبر فی خبر من غبر ، ج٥، چاپ صلاحالدين منجد، كويت ١٣٨٦/١٩٦٦؛
(٥) عبدالوهاببن علی سُبكی، طبقات الشافعية الكبری ، چاپ محمود محمد طناحی و عبدالفتاح محمد حلو، قاهره ١٩٦٤ـ١٩٧٦؛
(٦) صفدی.
/ ليلی كريميان /