دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٠٦٩
بوسَلیک ، از مقامهای دوازدهگانة موسیقی مقامی ایران . دارای دو شعبه به نامهای نوروز صبا و عشیران ، و چهارگوشه به نامهای دوگاه عجم ، محسنی ، حجاز بزرگ و رَبابِ پنجگاه بوده است (عبدالمؤمن بن صفی الدین ، ص ١٣٤؛ مراغی ، ص ٥٦).
جامی در رسالة موسیقی ، بوسلیک را دارای هشت نغمه : ا، ب ، ه ، ح ، ط ، یب ، یه ، یح ، و هفت بُعد : ب ، ط ، ط ، ب ، ط ، ط ، ط دانسته است (ملاح ، ص ٥) که با رسم الخطّ امروزی موسیقی چنین استخراج می گردد : دو، رِبِمُلْ، می بمل ، فا، سُلْبمل ، سی بمل ، دو.
در ردیف موسیقی میرزا عبدالله ، بوسلیک هجدهمین گوشة دستگاه نوا شمرده شده است (دورینگ ، ص ٢٨٧). از این گوشه می توان به منزلة «لحنِ رابط » در انتقال از دستگاه نوا به دستگاه شور استفاده کرد. پرده های سازندة این گوشه ، طبق انگاره ای که در کتاب آوازشناسی موسیقی ایران اثر وزیری (ص ١٥٤) و هفت دستگاه موسیقی ایران اثر کیانی (ص ٣٧) آمده ، و نمونه ای که در ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی اثر معروفی (بخش دستگاه نوا، ص ١٥) ثبت شده چنین است : دو ـ رِ ـ می کُرُن ـ فا ـ سل ـ لا ـ سی بِمُل ـ دو.
منابع :
(١) ژان دورینگ ، ردیف سازی موسیقی سنتی ایران : ردیف تار و سه تار میرزا عبدالله ، به روایت نورعلی برومند، ترجمة پیروز سیّار، تهران ١٣٧٠ ش ؛
(٢) عبدالمؤمن بن صفی الدین ، رسالة موسیقی بهجت الروح ، با مقابله و مقدمه و تعلیقات ه . ل . رابینو دی برگوماله ، تهران ١٣٤٦ ش ؛
(٣) مجید کیانی ، هفت دستگاه موسیقی ایران ، تهران ١٣٧١ش ؛
(٤) عبدالقادربن غیبی مراغی ، مقاصد الالحان ، چاپ تقی بینش ، تهران ١٣٥٦ ش ؛
(٥) موسی معروفی ، ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی ، تهران ١٣٧٤ ش ؛
(٦) حسینعلی ملاح ، «شرحی بر رسالة موسیقی جامی »، مجلة موسیقی ، دورة ٣، ش ١٠٣ (فروردین و اردیبهشت ١٣٤٥)؛
(٧) علینقی وزیری ، آوازشناسی موسیقی ایران ، تهران ١٣١٣ ش .
/ حسینعلی ملاّ ح /