دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ١٦٩٢
بُلُد ، چنگ ـ هسیانگ (فارسی : پولاد چینک سانگ )، نمایندة خان بزرگ قوبیلای در دربار ایلخانان ایران . بُلُد، به رغم لقب چینی ، مسلماً اصل و نسب مغولی داشت . او یکی از منابع عمدة اطلاعات رشیدالدین دربارة آغاز مناسبات ایران و مغول در جامع التواریخ بود.
بلد اعتبارنامة دریافتی خود از قوبیلای خان را روز دهم صفر ٦٨٥، به ارغون خان ، که او هم مانند قوبیلای بودایی بود و در ٦٨٣ احمد نومسلمان را برانداخته بود، تسلیم کرد. بلد سرای منصوریه را در ارّان برای مقر خود انتخاب کرد و در آنجا با گروهی از مأموران که در التزام او بودند زندگی می کرد. وی در زمرة معدود افرادی بود که در سالهای آخر حیات ارغون به دربار دسترسی داشت . به رغم حضور بلد، ایلخان گیخاتو در انتظار ورود فرمان تفویض سلطنت از چین ماند و پس از دریافت آن در ١٢ رجب ٦٩١، تاجگذاری کرد. پس از مرگ قوبیلای در ٦٩٣، دیگر به موردی نظیر دریافت چنین فرمانی از خانبالق (پکن ) یا «دَیدو» (حومة سلطنتی پکن ) برنمی خوریم . غازان و اولجایتو همانند بایدو * که پیش از آنان ، بدون انتظار دریافت فرمان تنفیذ، بلافاصله پس از درگذشت ایلخان حاکم به تخت سلطنت جلوس کرده بود، بر تخت نشستند. هیچگونه سندی دال بر این که بلد از جانب خان بعدی اقدامی کرده باشد در دست نیست . در عین حال ، مناسبات ایران و چین همچنان دوستانه باقی ماند و به همین دلیل ، هیچگونه اقدامی بر ضد بلد که تا مرگش در ٢٨ ذیحجة ٧١٢ در غرب باقی مانده بود، صورت نگرفت .
منابع :
(١) عباس اقبال آشتیانی ، تاریخ مفصل ایران از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت ، ج ١، تهران ١٣٤١ ش ؛
(٢) ص ٢٤٩، ٣٠٤، ٤٠٦، ٤٨٨؛
(٣) رشیدالدین فضل الله ، تاریخ مبارک غازانی ، چاپ کارل یان ، لندن ١٩٤٠، ص ٦٥، ٧١، ١١١، ١٤٢، ٣١٢؛
(٤) همو، جامع التواریخ ، ج ٣، چاپ عبدالکریم علی اوغلی علیزاده ، باکو ١٩٥٧، ص ٢٠٤، ٢٣٩، ٢٩٢، ٣٥١، ٥١٩؛
(٥) عبدالله بن محمد کاشانی ، تاریخ اولجایتو ، چاپ مهین همبلی ، تهران ١٣٤٨ ش ، ص ٨ ، ٣٨، ٤٢، ١٤٢، ١٤٧، ١٥٤؛
(٦) E. Blochet, Introduction ب l'histoire des Mongols de Fad ¤ l Allah Rashid Ed-Din , London ١٩١٠, ٢٣٠-٢٣١;
(٧) G. Doerfer, Tدrkische und mongolische Elemente im Neupersischen , Wiesbaden ١٩٦٣-١٩٧٦, I, ٣١٠-٣١٢;
(٨) B. Spuler, Die Mongolen in Iran , ٤th ed. Berlin ١٩٨٥, esp. ٧٤, ٢٢١f.
/ برتولد اشپولر ( ایرانیکا ) /