بنت ، دیوید هارتویگ ، خاورشناس و متخصص زبان عربی رایج در سده های میانی بویژه در میان یهودیان عرب زبان ، و عبری میانه . بنت در ١٨٩٣، در کرتوشین نزدیک پزنان (غرب لهستان امروزی ) به دنیاآمد ( د. جودائیکا ، ذیل "Baneth" ؛ گویتین ، ص ١). پدرش ادوارد بنت (١٨٥٥ـ١٩٣٠) خاخام و استاد دانشگاه و پژوهشگر در تلمود، از اخلاف خانوادة روحانی بنت بود (اُلِنْدُرف ، ص ٩). ازینرو دیوید نیز از تربیتی کاملاً دینی برخوردار شد که بر افکار و فعالیتهای پژوهشی او تأثیر نهاد، چنانکه بعدها آثار خود را تقریباً منحصراً به عبری می نوشت (گویتین ، همانجا). وی فراگیری زبان عبری را در هفت سالگی آغاز کرد و در سالهای نوجوانی زبانهای لاتین و آرامی را بدون مربّی فراگرفت . در همین اوان ، با مقایسة دو زبان خویشاوند عبری و آرامی ، کار پژوهشی خود را آغاز کرد. در شانزده سالگی به فراگیری عربی ، بدون معلم ، روی آورد که بعدها رشتة اصلی تحقیقات او گردید (الندرف ، ص ١٠). از ١٩٢٠ تا ١٩٢٤ در آکادمی علمی یهودشناسی به پژوهش پرداخت ، سپس به فلسطین رفت و در دانشگاه عبری آنجا استادیار فلسفه و

زبان و ادبیات عرب گردید ( د. جودائیکا ، همانجا؛ بدوی ، ص ٤٧).در ١٩٢٤، در کتابخانة دانشگاه ملی یهود به سمت دستیار شروع به کار کرد و تا ١٩٣٧ در این مقام باقی ماند و همسرش ، اِرْنا، که او نیز کتابدار بود، یاور وی در پژوهشهایش بود (گویتین ، ص ٥). بنت از ١٩٤٦ به مقام استادی زبان و ادبیات عرب نایل شد ( د. جودائیکا ، همانجا). گرچه در کنعانی و آرامی و به طورکلی زبانشناسی زبانهای سامی تخصص داشت ، به پژوهشهایی تطبیقی در زمینة فلسفة دینی اسلام و یهود و تفکر دینی یهودیان عرب نیز اهتمام می ورزید (رجوع کنید به دنبالة مقاله ). دیوید بنت در ١٣٥٢ش / ١٩٧٣ درگذشت (گویتین ، ص ١).

از دیوید بنت آثار چندانی بر جای نمانده است (برای کتابشناسی کامل آثار وی به عبری و آلمانی رجوع کنید به استودیا اوریینتالیا ، ص ١٧٥ـ١٧٩)، زیرا پژوهشگری کمال گرا بود که به آسانی دست به قلم نمی برد و مقالاتش بیشتر صورت تکمیلی گفتارهای او در کلاس درس و مباحثاتش با شاگردان بود که بیشتر در یادنامه هایی که در بزرگداشت همکارانش تدوین می شد، چاپ شده است (گویتین ، ص ٥). او که علاقه و عنایتی خاص به غزالی داشت ، مقالات > «یک منبع مشترک در بارة بَهی بن پاقودا و غزالی » < (اورشلیم ، ١٩٣٨) و > «خاخام یهودا هالوی و غزالی » < (برلین ١٩٢٣ و تل آویو ١٩٤٢) را در این زمینه نگاشت که این مقالات ویژگی فلسفی محض یافته است (گویتین ، ص ١؛ بدوی ، همانجا). در جهت علاقه به تفکر یهود ـ اسلامی در سده های میانی ، بنت از ١٩٤١ تا ١٩٥٢ تنقیح و ترجمة آثار ابن میمون (متوفی ٦٠١) و نگارش آثاری دربارة وی و اندیشمند شکاک و یهودی دیگر، ابن کمونه ، سعدبن منصور (متوفی ٦٨٣) را وجهة همت خویش ساخت (گویتین ، ص ٣؛ بدوی ، همانجا).

اما مهمترین و بحث انگیزترین جنبة فعالیتهای علمی بنت ، پژوهشهای او دربارة ویژگیهای زبان عربی یهودیان و زبان عربی به طورکلی در قرون میانه بود (گویتین ، همانجا) که انتقادات نویسندگان عرب را نسبت به او برانگیخت (رجوع کنید به بدوی ، همانجا)، زیرا او انحراف از هنجار زبان عربی را در متون این دوره نشانة زنده بودن زبان و مشخصه ای سبکی و ویژگی کاربردی تصور می کرد نه ناشی از بی اطلاعی نویسندگان آنان از دستور زبان عربی ( د. جودائیکا ، همانجا؛ گویتین ، ص ٤). مقالات > «تنوین و گسترش آن تا حد تبدیل به واژه ای مستقل در متون عربی یهودیان » < (١٩٤٥ـ١٩٤٦؛ گویتین ، همانجا) و > «منظور محمد ( ص ) هنگامی که دین خود را اسلام نامید چه بود؟ معنی اصلی اَسْلَمَ و اشتقاقات آن » < (١٩٧١؛ استودیا اوریینتالیا ، ص ١٧٩)، از جملة آثار او در این عرصه است . سهم وی در پژوهشهای مربوط به اسناد یهودیان در جِنیزة قاهره در خور توجه و بسیار پر ثمر بوده است ( د. جودائیکا ، همانجا). وی همراه با گویتین نظارت بر تدارک اثری دربارة این اسناد را با عنوان > کتابشناسی مقدماتی اسناد جنیزه < برعهده داشت ( استودیا اوریینتالیا ، همانجا).

منابع :
(١) عبدالرحمان بدوی ، موسوعة المستشرقین ، بیروت ١٩٨٤؛

(٢) Encyclopaedia Judaica , Jerusalem ١٩٧٨-١٩٨٢, s.v. "Baneth" (by M. D. Herr, S.D. Goitein, and S. M. Stern);
(٣) S. D. Goitein, "David Hartwig (ZVI) Baneth", in Studia Orientalia: memoriae D. H. Baneth dedicata , Jerusalem ١٩٧٩;
(٤) Studia Orientalia: memoriae D. H. Baneth dedicata , Jerusalem ١٩٧٩;
(٥) Edward Ullendorff, "D. H. Baneth and philological precociousness", in Studia Orientalia: memoriae D. H. Baneth dedicata , Jerusalem ١٩٧٩.

/ افسانه منفرد /