دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٦٠٢٨
حُرفى ، عبدالرحمانبن عبیداللّه، مشهور به ابنحربى و ملقب به سمسار، كنیهاش ابوالقاسم، محدّث قرن چهارم و پنجم. حرفى در ١٤ جمادیالآخره ٣٣٦ زاده شد و در محله حربیه بغداد سكونت داشت (خطیب بغدادى، ج ١١، ص ٦١٢). درباره زندگى وى اطلاع چندانى در دست نیست. شهرت وى به حرفى از آنجاست كه در بغداد بقالان، حُرفى خوانده میشدند (سمعانى، ج ٢، ص ٢٠٣ـ٢٠٤). خطیب بغدادى (همانجا) اصل خاندان حرفى را از ابیورد (از شهرهاى خراسان بزرگ) دانسته است.
از جمله مشایخ حدیث وى، احمدبن سلمان نجاد، حمزةبن محمد دهقان، محمدبن حسنبن زیاد نقاش، و ابوبكر شافعى بودند (رجوع کنید به همانجا؛ سمعانى، ج ٢، ص ٢٠٤؛ ذهبى، ج ١٧، ص ٢١١). خطیب بغدادى (همانجا) از او احادیثى اخذ كرده است. ابوبكر بیهقى، ابوالمعالى ثابتبن بندار بقال، احمدبن مظفربن سوس تمّار و برخى دیگر نیز از او حدیث نقل كردهاند (سمعانى، همانجا).
خطیب بغدادى (همانجا) و سمعانى (همانجا)، ضمن تأیید وثاقتِ حرفى، نوشتهاند كه سماع وى از احمدبن سلمان نجاد در برخى موارد مضطرب است.
حرفى در ٧ شوال ٤٢٣ درگذشت و در گورستان باب حرب در بغداد دفن شد (خطیب بغدادى؛ سمعانى، همانجاها).
براى او دو اثر ذكر شده است: اَمالى، كه احتمالاً همان مجالس حدیثى است كه ذهبى (ج ١٧، ص ٤١١) به آن اشاره كرده است؛ و فوائد، به گزینش ابوالقاسم هبةاللّهبن حسن طبرى (سزگین، ج ١، ص ٢٢٩).
منابع :
(١) خطیب بغدادى؛
(٢) ذهبى؛
(٣) سمعانى؛
(٤) Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Leiden ١٩٦٧- .
/ صفیه آقامیركریمى /