دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٧٢٩٧
ویکنز، جورج مایکل، ، ویکنز، جورج مایکل، شرق شناس انگلیسی- کانادایی. وی در١٢٩٧ش/ ١٩١٨ در لندن به دنیا آمد. از دورۀ دبیرستان به زبان و ادبیات و تاریخ علاقه داشت. در١٣١٤ش/ ١٩٣٥ توانست از کالج ترینیتی کمبریج بورس تحصیلی بگیرد. پیش از پایان سال اول ، گرایش تحصیلی اش را به زبانهای شرقی تغییر داد. او خصوصاً به زبان عربی و فارسی علاقه مند بود و در آنها پیشرفت درخور توجهی داشت. در ١٣١٨ش/١٩٣٩ لیسانس گرفت. آغاز جنگ جهانی دوم (١٩٣٩) در کار علمی ویکنز وقفه ایجاد کرد و او به خدمت در ارتش فرا خوانده شد و از ١٣٢١ش تا ١٣٢٤ش/١٩٤٢- ١٩٤٥ در نیروی هوایی ارتش و سفارت انگلیس در تهران خدمت کرد. او برای مأموریت، به هند و ترکیه و صحرای غربی (منطقهای در شمال غرب افریقا و جنوب مراکش) نیزرفت . پس از پایان جنگ، در١٣٢٥ش/ ١٩٤٦ به کمبریج بازگشت و به پیشنهاد آرتور آربری* تدریس زبان عربی را در مدرسۀ مطالعات شرقی و افریقایی در دانشگاه لندن آغاز کرد. پس از سه سال، هنگامی که آربری استاد کرسی زبان عربی سر توماس آدامز در دانشگاه کمبریج شد، از ویکنز برای همکاری دعوت کرد و او پذیرفت. او قرار بود تدریس زبان فارسی را نیز در کمبریج آغاز کند، اما این فرصت برایش فراهم نشد و آنجا را ترک کرد و در١٣٣٦ش/ ١٩٥٧، به دعوت دانشگاه تورنتو، به کانادا رفت و در دانشکدۀ مطالعات خاور نزدیک دانشگاه تورنتو مشغول شد. ویکنز در١٣٤٠ش/ ١٩٦١ بخش مطالعات اسلامی را در این دانشگاه تأسیس کرد و تا ١٣٤٧ش/ ١٩٦٨ ریاست آن را برعهده داشت. او در١٣٤٤ش/ ١٩٦٥ به عضویت شورای مدیران آکادمی دوم (علوم انسانی و علوم اجتماعی) انجمن سلطنتی کانادا انتخاب شد (سیوری، ص ١-٥).
ویکنز در ١٣٦٣ش/١٩٨٤ بازنشسته شد و پس از آن، به طور خاص به مطالعۀ ادبیات و شعر فارسی پرداخت. وی در١٣٨٥ش/ ژانویۀ ٢٠٠٦ در گذشت (ساندر، ص ٢، ٤).
همکاران و دوستان او، برای احترام به خدمات علمی و در مطالعات اسلامی و خاور میانه، مجموعهای به نام Logos Islamicos فراهم آوردند که در ١٣٦٣ش/١٩٨٤ در تورنتو به چاپ رسید. فهرست آثار ویکنز در این مجموعه (برینباوم، ص ٣٢٥-٣٣٨)، نشان دهندۀ علاقۀ وی به تاریخ اسلام، ادبیات فارسی و فلسفۀ اسلامی است. او آثاری را نیز از فارسی به انگلیسی ترجمه کرده است، از جمله اخلاق ناصری نصیر الدین طوسی، بوستان سعدی، زاد المسافرین ناصر خسرو و حاجی آقای صادق هدایت. همچنین مقالات متعددی نوشته است دربارۀ شخصیتهای مهم مسلمان( از جمله ابن اثیر، این بطوطه، ابن طفیل، طبری، عطار، فردوسی، وحافظ) و اخلاق و تصوف و ادبیات فارسی ( رجوع کنید به همانجا). علاوه بر این، ویکنز ویرایش و انتشار متن سلسله سخنرانیهایی را برعهده داشت که به مناسبت هزارمین سال تولد ابن سینا، در١٣٣٠ش/ ١٩٥١ در کمبریج برگزار شد. این مجموعه در١٣٣٢ش/ ١٩٥٣ با عنوان «ابن سینا، دانشمند و فیلسوف» در لندن به چاپ رسید. محسن بینا آن را به فارسی ترجمه و در ١٣٣٣ش در تهران چاپ نموده است.
منابع :
(١) Eleazar Bribbaum, Bibliography: The Publications of G.M. Wickens (١٩٤٩-١٩٨٤), in Logos Islamicos. Studia Islamica in honorem Georgii Michaelis Wickens, ed. by Roger M. Savory and Dionisius A. Agius, Toronto ١٩٨٤.
(٢) Rivanne Sandler, Georgii Michaelis Wickens in: http:// www.rsc-src.ca/ documents/WickensGorgeMichael .
(٣) Roger M. Savory, G. M. Wickens - A Biographical Sketch, in Logos Islamicos Studia Islamica in honorem Georgii Michaelis Wickens, ed. by Roger M. Savory and. Dionisius A. Agius, Toronto ١٩٨٤.
/رولاند پیچ/
تاریخ انتشار اینترنتی:
١٣٩٢/٠٣/٠٥