دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٧١٧
بَدْر (پیر) ، شیخ بدرالدین بدرِ عالَم ، از اولیای سلسلة جُنیدیّه که مردم بیهار و بنگال احترام عمیقی برای او قایل اند. در بنگال مشهور است که او و پنج پیر سُنارگائونی بر آبها فرمان می رانند. ملوانان بنگال هنگامی که روانة دریا می شوند، این دعا را می خوانند: «اللّه ، نبی ، پانچ پیر، بدر». اصل پیر بدر از میرت (در اوتارپرادش ) بود. در آنجا جَدّ اعلای او، شیخ فخرالدین زاهد (متوفی ٧٠٤)، خانقاهی بزرگ دایر کرده بود. پدر بزرگش ، شیخ شهاب الدین حقگو، به فرمان محمدبن تُغْلُق (حک : ٧٢٥ـ٧٥٢)، به جرم انتقاد از آرای مذهبی او، کشته شد. پیر بدر نزد پدر خود، فخرالدین ثانی ، و سید جلال الدین بخارایی ، یکی از مشایخ سهروردیه ، تربیت روحانی یافت . شیخ شرف الدین یحیی او را به بیهار دعوت کرد، ولی پیر بدر زمانی به آنجا رسید که شیخ در ٧٨٢ درگذشته بود. پیر بدر نخست با دختری از خانواده ای هندو در بیهار ازدواج کرد، ولی بعدها با خاندان فرمانروای جونپور * وصلت کرد. در سفرهایش به بنگالِ شرقی ، عدة زیادی از ملوانان هندو را به اسلام مشرَّف گردانید و به استقرار قدرت مسلمانان در سنارگائون کمک کرد. مدتی در چیتاگُنگ مقیم شد. ( محلّ ) چله نشینی او در محلة غربیِ بخشی بازار ، حافظ این شهر به شمار می آید و ملوانان هندو و مسلمان آنجا را زیارت می کنند. حکمرانی بر دریاها و رودها را از مختصّات معنوی خانوادة او می دانند. نقل
است که فخرالدین زاهد جماعتی را از غرق شدن در رود یَمنا (جَمنا) نجات داد. روایت شده است که پیر بدر «سوار بر صخره ای شناور» به چیتاگنگ رسید. او در ٢٧ رجب ٨٤٤ در بیهار درگذشت . مقبرة او در آنجا به چهوتی درگاه مشهور است (مقبرة شرف الدین یحیی مَنیری به بری درگاه معروف است ).
منابع :
(١) ( عبدالحی حسنی ، نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر ، حیدرآباد دکن ١٣٨٢ـ١٤١٠/١٩٦٢ـ١٩٨٩، ج ٣، ص ٢٧ ) ؛
(٢) عبدالحق بن سیف الدین عبدالحق دهلوی ، اخبار الاخیار ، دهلی ١٨٩١، ص ١٢٩؛
(٣) عبیدالحق ، تذکرة اولیاء بنگاله ، نواکهالی ١٩٣١، ص ٦٤ـ٧٢؛
(٤) در مورد اسلافش : محمد غوثی ، گلزار ابرار (انجمن آسیایی بنگال ، ایوانف ٩٧، گ ١٤)؛
(٥) غلام معین الدین ، معارج الولایة (مجموعة شخصی ) ج ٢، ص ٥٦٣؛
JASB , Part I, ٣(١٨٧٣), ٣٠٢-٣٠٣.
) / د. اسلام / خلیق احمد نظامی (