دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٥٤٨١
غلام نور اورنگآبادى ، مدرّس كلام، منطق و فلسفه در سدۀ دوازدهم. وى در ١١٣٩ در شهر اورنگآباد، يكى از شهرهاى هند، به دنيا آمد (حسنى، ج ٦، ص ٢١٧). پدرش، سعداللّهبن اماناللّه حسينى بهارى اورنگآبادى، از مشايخ مشهور طريقت بود كه از قاضى مسعود اورنگآبادى (سدۀ دوازدهم) كسب علم و از دايى خود، شهابالدين بهارى (متوفى ١١١٩)، اخذ طريقت كرد (همان، ج ٦، ص١٠٠). شهابالدين نيز طريقت را از نورمحمد حَمامى متوكل كسب كرده بود (همان، ج ٦، ص ٢٣٤). پدر غلامنور، پس از درگذشت شهابالدين، شيخ طريقت شد (همان، ج ٦، ص١٠٠). غلامنور نزد برادر بزرگ خود، قطبالدين (١١٢٠ـ١١٦٩)، به تحصيل علم پرداخت (همان، ج ٦، ص ٢١٧). قطبالدين، كه از علماى معقول و منقول بود، نزد استادانى چون حافظ اسماعيل و مولوى حبيباللّه كسب علم كرده و فنون رياضى را از حاج حسامالدين آموخته بود. وى همواره به تدريس اشتغال داشت و پس از درگذشت پدرش، شيخ طريقت شد (همان، ج ٦، ص ٢٣٤). غلامنور چندى ملازم برادرش بود و از او اخذ طريقت كرد. وى پس از مرگ برادر، در ١١٦٩ جانشين او و شيخ طريقت شد. غلامنور در مدرسۀ دايى پدرش، شهابالدين، تدريس ميكرد و شاگردان فراوانى پرورش داد. وى در ١١٨٩ در اورنگآباد درگذشت و در جوار اسلاف خود به خاك سپرده شد (همان، ج ٦، ص ٢١٧).
از جمله آثار غلامنور حاشية على شرح هدايةالحكمة ملاصدراست. نسخههايى از اين حاشيه در كتابخانههاى سالارجنگ، رضا و مولانا آزاد موجود است (نظامالدين، ج ١، ص ١٦، ٢٥٠؛ ثبوت، ص ٨٣). همچنين انورالدين حسينى، يكى از شاگردان وى، در حاشيۀ خود بر شرح هدايةالحكمة، فقرات متعددى از حواشى غلام نور نقل كرده است. نسخهاى از اين حاشيه در كتابخانه مولانا آزاد (رجوع کنید به ج ١، ص ٣٤١) محفوظ است.
منابع :
(١) آقابزرگ الطهرانى، الذريعة الى تصانيفالشيعه، بيروت، ١٤٠٣ق/ ١٩٨٣م؛
(٢) اكبر ثبوت، فيلسوف شيرازى در هند، تهران، ١٣٨٠ش؛
(٣) عبدالحيبن فخرالدين حسنى، نزهةالخواطر و بهجة المسامح و النواظر، حيدرآباد الدكن ١٣٩٨ق/ ١٩٧٨م؛
(٤) فهرست ميكروفيلم نسخههاى خطى فارسى و عربى، كتابخانه مولانا آزاد، دانشگاه اسلامى عليگر، دهلينو، ١٣٧٩ش/٢٠٠٠م.
(٥) M. Nizamuddin, A Catalogue of the arabic manuscripts in the Salar jang Collection, India, ١٩٥٧.
/ اصغر پوربهرامى /
تاریخ انتشار اینترنتی: ٢٤/ ١٠/ ١٣٨٧