دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٥٤٥٥
خوافى، ابومظفر احمدبن محمد، ، فقيه و محدّث شافعى قرن پنجم. وى به خواف، ناحيهاى در نيشابور قديم (اكنون شهرى در خراسان رضوى)، منسوب است. از تاريخ تولد و زادگاه (رجوع کنید به سمعانى، ج ٢، ص ٤١١؛ ابنخلّكان، ج ١، ص ٩٦ـ٩٧) و سوانح زندگى او اطلاعى در دست نيست، همينقدر ميدانيم كه حديث را از ابيصالح مؤذن و فقه را از ابوابراهيم ضرير و سپس از عبدالملكبن عبداللّه جوينى*، مشهور به امامالحرمين، فراگرفت. او را از بهترين شاگردان و از ملازمان و اصحاب جوينى دانسته و گفتهاند كه در زمان حيات استاد به تدريس پرداخت (ابنعساكر، ص ٢٨٨؛ ابنخلّكان، همانجا؛ سبكى، ج ٦، ص ٦٣). از ابوسعد محمدبن يحيى نيشابورى و عمرسلطان به عنوان شاگردان او ياد شده است (سمعانى، ج ٢، ص ٤١١ـ٤١٢؛ سبكى، همانجا؛ ابنقاضى شهبه، ج ١، ص ٣٢٥).
خوافى را در فن مناظره سرآمد دانسته و تبحر وى را در اين فن با توفيقات ابوحامد غزالى* در تصنيفاتش مقايسه كردهاند. همچنين او چند سال در طوس و نواحى اطراف آن به قضاوت پرداخت (رجوع کنید به ياقوت حموى، ج ٢، ص ٤٨٦؛ يافعى، ج ٣، ص ١٢٤؛ ابنملقن، ص ١٠٨). خوافى در سال ٥٠٠ در طوس درگذشت و همانجا به خاك سپرده شد. در منابع، هيچ كتاب يا رسالهاى به او نسبت داده نشده است (ابنعساكر، همانجا؛
ابنقاضى شهبه، ج ١، ص ٢٦٢ـ٢٦٣).
منابع:
(١) ابنخلكان؛
(٢) ابنعساكر، تبيين كذب المفترى فيما نسب الى الامام ابيالحسن الاشعرى، بيروت ١٤٠٤/١٩٨٤؛
(٣) ابنقاضى شهبه، طبقات الشافعية، بيروت ١٤٠٧/١٩٨٧؛
(٤) ابنملقن، العقد المذهب فى طبقات حمله المذهب، چاپ ايمن نصر ازهرى و سيدمهنى، بيروت ١٤١٧/١٩٩٧؛
(٥) عبدالوهاببن على سُبكى، طبقات الشافعيه الكبرى، چاپ محمود محمد طناحى و عبدالفتاح محمدحلو، قاهره ١٩٧٤ـ١٩٧٦؛
(٦) سمعانى؛
(٧) اسعد يافعى، مرآةالجنان و عبرةاليقظان، بيروت ١٤١٧/١٩٩٧؛
(٨) ياقوت حموى.
/ آسيه صفرى /
تاریخ انتشار اینترنتی: ٢٥/٩/١٣٨٧