دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٥٠٧٩
جنّتیعطائی ، ابوالقاسم، نمایشنامـهنویـس و از پیشكسوتان تحقیق در باره نمایش و ادبیات تطبیقی در ایران. وی در ١٢٩٦ ش در مشهد به دنیا آمد. دوره تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در زادگاهش گذراند، سپس به تهران آمد و ادامه تحصیل داد و از مدرسه تئاتر فارغ التحصیل شد. پس از آن به پاریس رفت و از دانشگاه سوربن دكتری ادبیات تطبیقی گرفت ( چهره مطبوعات معاصر ، ص ٧٦؛ جنّتیعطائی، ص ٨٤١).
وی از ١٣١٤ ش همكاری با مطبوعات را آغاز كرد و در باره تاریخچه نمایش در ایران مقالات بسیاری نوشت و به معرفی پیشكسوتان و افراد ممتاز ایرانی در این رشته پرداخت (جنّتیعطائی، همانجا). اولین نمایشنامه او به نام یادگار اشك در ١٣١٦ ش به چاپ رسید. وی در ١٣٣٦ ش جایزه اول نمایشنامهنویسی وزارت فرهنگ و هنر را برای نمایشنامه سربازان جاوید دریافت كرد (همانجا).
جنّتیعطائی از اولین و مهمترین نویسندگان نمایشنامههای رادیویی در ایران بود. وی در مقاله «نگاهی به: دراماتورژی در ایران» ( پیامنوین ، سال ٣، ش١٠، تیر ١٣٤٠، ص ٤٨ـ٥٦) سیر تحول نمایشنامه رادیویی و نویسندگان مهم و مؤثر آن را بررسی و معرفی كرده است. مطالعات او در زمینه ادبیات فارسی و مضامین هنری و تاریخی آن نیز شایان توجه است (برای نمونه رجوع کنید به «كمانداری و تیراندازی در ادبیات فارسی»، بررسیهای تاریخی، سال ٥، ش ١، فروردین ـ اردیبهشت ١٣٤٩، ص ١١٣ـ١٣٤؛ همان، سال ٦، ش ٢، خردادـ تیر ١٣٥٠، ص ٢٤١ـ٢٧٦).
جنّتیعطائی از دوستان نزدیك نیمایوشیج *بود و آثاری نیز در معرفی زندگی و شعر نیما نوشت، از آن جمله است كتاب نیما : زندگی و آثار او كه آن را در ١٣٣٤ ش، به مناسبت شصت سالگی نیما، تدوین كرد. مهمترین كتاب جنّتیعطائی، بنیاد نمایش در ایران است كه در این باره یكی از كتابهای مرجع بهشمار میآید (برای نمونه رجوع کنید به ملكپور، ج ٢، ص ٤٤؛ آژند، ص ٧٧، ٨٤، ٩٠). او در این كتاب، ضمن بررسی سابقه نمایش در ایران، گلچینی از نمایشنامههای ایرانی تا ١٣٠٠ ش را معرفی كرده است.
از دیگر آثار اوست: چراغ: چند صفحه از زندگی فلورانس نایتینگل (تهران ١٣٢٦ ش)، نمایشنامههای مدارس (تهران ١٣٣٦ ش)، شیرمردی از خراسان (تهران ١٣٤٢ ش)، زندگی و آثار رضا كمال ( شهرزاد ) (تهران ١٣٣٣ ش)، سخنان بزرگان (تهران ١٣٣٥ ش) و تاریخ تئاتر در جهان (تهران ١٣٣٧ ش). جنّتیعطائی در ١٣٧٢ ش در پاریس درگذشت (جنّتیعطائی، ص ٨٤١ ـ٨٤٢).
منابع:
(١) یعقوب آژند، نمایشنامهنویسی در ایران: از آغاز تا ١٣٢٠ ه .ش ، تهران ١٣٧٣ ش؛
(٢) مصطفی جنّتیعطائی، «دكتر ابوالقاسم جنّتیعطائی»، آینده ، سال ١٩، ش ٧ـ٩ (مهر ـ آذر ١٣٧٢)؛
(٣) چهره مطبوعات معاصر،[ تهران(: پرساجنت، )?١٣٥١ ش]؛
جمشید ملكپور، ادبیات نمایشی در ایران، ج ٢، تهران ١٣٦٣ش.
/ مریم بهاری /