دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٤٤٩٩
جبهة آزادیبخش ملی مورو ، نخستین جبهة جدایی طلب مخÙÛŒ مسلمانان در جنوب Ùیلیپین Ùˆ تنها نمایندة مسلمانان این کشور Ú©Ù‡ از سوی سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی به رسمیت شناخته شده است Ùˆ در آن کرسی٠ناظر دارد.
Øدود دو قرن پیش از ورود اسپانیاییها به Ùیلیپین در ٩٢٧/
١٥٢١ØŒ مسلمانان در جنوب Ùیلیپین ØŒ سلطان نشینهای سولو Ùˆ ماگیندانائو Ùˆ سلطان نشینهای ائتلاÙÛŒ لانائو را تشکیل دادند. در ١٣١٦/ ١٨٩٨ØŒ بر اساس Ù…Ùاد عهدنامة پاریس ØŒ Ú©Ù‡ بین اسپانیا Ùˆ امریکا امضا شد، Ú©Ù„ مجمع الجزایر Ùیلیپین تØت تسلط امریکا در آمد Ùˆ مسلمانان ØŒ پس از چند قرن مقاومت موÙقیت آمیز در مقابل سلطة اسپانیا، مجبور شدند Øکومت امریکاییها را بپذیرند. امریکا بر خلا٠اسپانیا، Ú©Ù‡ در اعمال زور بر مناطق مسلمان نشین شکست خورده بود، سیاست تهدید Ùˆ ترغیب (چماق Ùˆ هویج ) را برای ادارة مناطق مسلمان نشین میندانائو Ùˆ سولو به کار برد. سیاست ادغام مناطق مسلمان نشین در کشور Ùیلیپین ØŒ برای امریکاییها سودبخش بود، ولی مقاومتهای مسلمانان همچنان ادامه یاÙت (گرشمن ØŒ ٢٠٠١Ø› مسلم Ùˆ کاگوکو Ù€ گویام ØŒ ٢٠٠٢Ø› > «سرزمین مورو» < ØŒ ٢٠٠١).
از زمان اعطای استقلال امریکا به Ùیلیپین در ١٣٢٥ Ø´ / ١٩٤٦ØŒ اقدامات Øکومتهای Ùیلیپینی برای یکپارچه سازی کشور Ùˆ در نتیجه الØاق جزایر مسلمان نشین ØŒ Ú©Ù‡ در واقع ادامة سیاستهای امریکا بود، با شکست مواجه شد. اØساس بیگانگی مردم با Øکومت ØŒ Ù…Øرومیت اقتصادی٠بخش مسلمان نشین Ùˆ سیاست دولت Ùیلیپین در تشویق مسیØیان جزایر شمالی Ùˆ مرکزی لوزان Ùˆ ویسایاس / بیسایاس برای مهاجرت به میندانائو، زمینه های شورشهای جدایی طلبانة مسلمانان را Ùراهم کرد (مسلم Ùˆ کاگوکو Ù€ گویام Ø› گرشمن ØŒ همانجاها)ØŒ در این زمان سه Øادثه موجب بروز Ùˆ تسریع شورشهای مسلمانان شد: قتل عام کارآموزان مسلمان در ٢٧ اسÙند ١٣٤٧/ ١٨ مارس ١٩٦٨ به دست ارتش Ùیلیپین در جزیرة کورگیدور ØŒ Ú©Ù‡ به کشتار جَبیده معرو٠شد (نوبل ØŒ ص ٩٨Ù€٩٩)Ø› اÙزایش خشونتهای Ùرقه ای پس از اعلام نتایج انتخابات ملی ١٣٥٠ Ø´ / ١٩٧١ØŒ Ú©Ù‡ در این انتخابات به پشتیبانی Ùردیناند مارکوس ØŒ رئیس جمهور وقت (ØÚ© : ١٣٤٤Ù€١٣٦٥ Ø´ / ١٩٦٥Ù€ ١٩٨٦)ØŒ سیاستمداران مسیØÛŒ در Øوزه های مسلمان نشین برنده شدند؛ Ùˆ تØمیل Øکومت نظامی در شهریور ١٣٥١/ سپتامبر ١٩٧٢ ( رجوع کنید به > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ ٢٠٠٢Ø› توکلی ØŒ ص ١٥٤Ù€ ١٦٨Ø› چاک ØŒ ص ١٨٩Ù€١٩١).
پس از اÙشای کشتار جبیده ØŒ داتو اودتاگ ماتالام ØŒ Ùرماندار ایالت کوتاباتو، جنبش استقلال مسلمانان را، به منظور ایجاد جمهوری مستقل اسلامی در میندانائو Ùˆ سولو، تشکیل داد ( رجوع کنید بهتوکلی ØŒ ص ١٦٠Ù€١٦٢).
دانشجویان مسلمان در مانیل در Ø³Ø·Ø Ú¯Ø³ØªØ±Ø¯Ù‡ ای به کشتار جبیده اعتراض کردند Ùˆ این اعتراضات منجر به ایجاد سازمانی غیررسمی در شهر زامبوانگا شد. در ١٣٤٨ Ø´ / ١٩٦٩ØŒ این سازمان گروهی از جوانان مسلمان را برای Ùراگیری آموزش نظامی ØŒ مخÙیانه ØŒ به ایالت ØµØ¨Ø§Ø Ù…Ø§Ù„Ø²ÛŒ Ùرستاد Ùˆ پس از تشکیل یک کمیتة مرکزی Ù‡Ùت Ù†Ùره Ùˆ انتخاب رئیس ØŒ خود را جبهة آزادیبخش ملی مورو نامید (والی ØŒ ص ١٥٧Ø› توکلی ØŒ ص ١٦٢ØŒ ١٧٢Ù€١٧٣).
رئیس Ùˆ بنیانگذار جبهة آزادیبخش ملی مورو، نور میسواری بود. ÙˆÛŒ در خانواده ای Ùقیر در جزیرة تاپول ØŒ در مجمع الجزایر سولو، به دنیا آمد. در دانشگاه Ùیلیپین به تØصیل پرداخت . در دوران تØصیل ØŒ عضو گروه Ú†Ù¾ گرای کاباتانگ ماکابایان (جوانان ملی گرا) بود. در ١٣٤٦ Ø´ / ١٩٦٧ به بنیانگذاران مجمع مسلمانان ملی گرا پیوست Ùˆ سردبیر ترجمان (ارگان ) رسمی آن ØŒ یعنی نشریة > اخبار مسلمانان Ùیلیپین < ØŒ شد (توکلی ØŒ ص ٢٠٥Ù€٢٠٦Ø› کانوی ØŒ ص ١٧٤Ù€١٧٦).
کشتار جبیده موجب تØریک Ùˆ ورود او به مبارزات جدایی طلبانه شد (ماجول ØŒ ١٩٨٥ØŒ ص ٤٥). میسواری ØŒ به قصد نمایندگی در مجلس قانونگذاری ØŒ در ١٣٤٩ Ø´ /١٩٧٠ از تدریس در دانشگاه Ùیلیپین استعÙا کرد Ùˆ به زادگاه خود برگشت Ùˆ در آنجا به تدریس در دانشکدة اسلامی Ùیلیپین پرداخت ( رجوع کنید بهادامة مقاله ). شکست او در انتخابات ØŒ به رغم اعتراضات پاگهامبوگ (گروهی از دانش آموزان مدارس هولو Ú©Ù‡ میسواری آنها را سازماندهی کرده بود)ØŒ ÙˆÛŒ را به این نتیجه رساند Ú©Ù‡ استÙاده از ابزار پارلمانی ØŒ راه مناسبی برای تغییر٠نظام سیاسی Ùیلیپین نیست Ø› بنابراین ØŒ به مبارزة مسلØانه روی آورد (کانوی ØŒ ص ١٧٧Ù€١٨٠) Ùˆ هد٠از تشکیل جبهة آزادیبخش ملی مورو را ایجاد جمهوری خلق مورو در میندانائو، سولو Ùˆ پالاوان اعلام کرد ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسهای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا، توکلی ØŒ ص ١٧٣ØŒ ١٧٦).
مورو اصطلاØÛŒ است Ú©Ù‡ اسپانیاییها به مسلمانان اطلاق Ù…ÛŒ کردند ( رجوع کنید به کتانی ØŒ ص ١٦٨Ø› توکلی ØŒ ص ٦٥). میسواری Ùˆ سایر بنیانگذاران جبهة آزادیبخش ملی مورو از این واژه برای متØد ساختن Øوزه های مسلمان نشین٠میندانائو استÙاده کردند. جبهة آزادیبخش ØŒ «مورو» شامل چهار گروه نژادی Ùˆ ده گروه
اقلیت زبانی از بومیان مسلمان جنوب Ùیلیپین است Ø› البته این جبهه ØŒ عضو٠غیرمسلمان نیز دارد ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا).
اعضای پیشگام جبهة آزادیبخش ملی مورو از بین جوانان مسلمان تØصیلکردة سکولار، Ú©Ù‡ در ایالت ØµØ¨Ø§Ø Ù…Ø§Ù„Ø²ÛŒ آموزش نظامی دیده بودند، انتخاب شدند. در کنار میسواری ØŒ هاشم سلامت Ùˆ عبدالخیر (ابوالخیر) آلونتو قرار داشتند. سلامت ØŒ Ú©Ù‡ در دانشگاه الازهر مصر تØصیل کرده بود، به معاونت جبهة آزادیبخش بر گزیده شد. ÙˆÛŒ پس از تواÙقنامة طرابلس از میسواری جدا شد ( رجوع کنید به ادامة مقاله ). آلونتو دوست نزدیک میسواری در دورة Ùعالیتهای دانشجویی ÙˆÛŒ در مانیل بود. آلونتو عضو کمیتة مرکزی جبهة آزادیبخش Ùˆ Ùرمانده نیروهای نظامی آن تا١٣٥٧ Ø´ / ١٩٧٨ØŒ یعنی زمانی Ú©Ù‡ تسلیم دولت شد، ماند ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا؛ کانوی ØŒ ص ١٧٥Ù€١٧٧).
کمیتة مرکزی ØŒ هیئت سیاسی Øاکم در جبهة آزادیبخش ملی مورو است Ùˆ اعضای بنیانگذار آن از گروههای قومی Ù€ زبانی گوناگون اند. در رده های پایین تر، دÙاتر گوناگون Ùˆ کمیته های استانی Ùˆ روستایی قرار دارد. گروه نظامی آن ØŒ Ú©Ù‡ بانگْسا مورو آرمی ) ارتش خلق مورو ) نامیده Ù…ÛŒ شود، یک Ùرمانده Ú©Ù„ ØŒ Ùرماندهان استانی Ùˆ Ùرماندهان ناØیه ای در Ø³Ø·ÙˆØ Ø´Ù‡Ø±ÛŒ دارد. بر اساس برآورد ارتش Ùیلیپین در ١٣٧٣ Ø´ / ١٩٩٤ØŒ جبهة آزادیبخش ملی مورو ٠٨٠ ØŒ ١٤ رزمنده داشت ØŒ ولی به ادعای جبهة آزادیبخش ØŒ تعداد رزمندگان بیشتر از این است Ùˆ بسیاری از نیروهای مخÙÛŒ یا غیرنظامیانی را Ú©Ù‡ از آن Øمایت Ù…ÛŒ کنند نیز در بر Ù…ÛŒ گیرد. پایگاههای اصلی جبهه در سولو، تاوی Ù€ تاوی ØŒ باسیلان Ùˆ شبه جزیرة زامبوانگا قرار دارد. جبهة آزادیبخش در این مناطق Ù†Ùوذ دارد: بخشهایی از لانائوی جنوبی ØŒ ماگیندانائو، سلطان کودارات ØŒ سارانگانی Ùˆ کوتاباتوی جنوبی ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا؛ گوتیئرّس ØŒ ٢٠٠٢).
به دلیل اÙزایش درگیریها در پایان ١٣٤٩ Ø´ /١٩٧٠ØŒ از جمله درگیری گروههای نظامی ایلاگاس Ùˆ مسیØیها با سیاه جامگان ØŒ باراکوداس Ùˆ سایر گروههای نظامی Ú©ÙˆÚ†Ú© اسلامی ØŒ در جاهای دیگر نیز مخالÙتهایی Ø´Ú©Ù„ گرÙت . در بسیاری از شهرها مدارس تعطیل Ùˆ مزارع به Øال خود رها شدند، بازرگانی راکد شد Ùˆ شمار پناهندگان اÙزایش یاÙت . بر اساس گزارشی بسیار Ù…ØاÙظه کارانه ØŒ دست Ú©Ù… سی هزار مسلمان ØŒ مسیØÛŒ Ùˆ تیرورای خانه هایشان را، برای یاÙتن مکانی امن تر، ترک کردند (توکلی ØŒ ص ١٦٣Ù€ ١٦٨Ø› کانوی ØŒ ص ١٨٧Ø› ابواسلام اØمد عبداللّه ØŒ ص ٥٧ Ù€ ٥٨). به دنبال این Øوادث ØŒ مارکوس در ٢١ سپتامبر ١٩٧٢ Øکومت نظامی اعلام کرد (توکلی ØŒ ص ١٧٠Ø› > انقلاب در Ùیلیپین < ØŒ ص ١٠).
جنگ بین نیروهای دولتی Ùˆ مبارزان در میندانائو، موجب کشته شدن هزاران تن Ùˆ خسارات مالی Ùراوان Ùˆ بی خانمان شدن Ùˆ مهاجرت Ùˆ پناهندگی شمار بسیاری از مسلمانان به ایالت ØµØ¨Ø§Ø Ø´Ø¯ ( رجوع کنید به مسلم Ùˆ کاگوکو Ù€ گویام ØŒ همانجا؛ کتانی ØŒ ص ١٧٠).
اظهارات جبهة آزادیبخش ملی مورو مبنی بر کشتار جمعی٠مسلمانان به دست Øکومت مانیل ØŒ در خرداد Ù€ تیر ١٣٥٠/ ژوئن ١٩٧١ØŒ توجه جامعة بین المللی مسلمانان ØŒ از جمله لیبی Ùˆ رئیس جمهور آن ØŒ معمر قذّاÙÛŒ ØŒ را به خود جلب کرد. پس از این Øادثه ØŒ قذّاÙÛŒ به Øمایت از این جبهه پرداخت (ابوسلام اØمدعبداللّه ØŒ ص ٥٧Ø› توکلی ØŒ ص ١٦٤Ù€ ١٦٥). برای خاتمه بخشیدن به این درگیری ØŒ سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی در ششمین اجلاس وزرای خارجة کشورهای اسلامی ØŒ از Øکومت مانیل خواست تا با رهبری جبهة آزادیبخش ملی مورو در بارهخودمختاری٠بخشهای اسلامی ØŒ در چارچوب Øاکمیت ملی Ùˆ تمامیت ارضی Ùیلیپین وارد Ú¯Ùتگو شود (سانتوس ØŒ ٢٠٠٢Ø› توکلی ØŒ ص ١٧٤Ù€ ١٧٥Ø› کتانی ØŒ همانجا).
با اصرار سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی ØŒ در ٢ دی ١٣٥٥/ ٢٣ دسامبر ١٩٧٦ØŒ جبهة آزادیبخش ملی مورو به رهبری میسواری ØŒ تواÙقنامة طرابلس را با نمایندة دولت Ùیلیپین ØŒ در لیبی امضا کرد. بر اساس آن در جنوب Ùیلیپین ØŒ در Øوزة Øاکمیت Ùˆ تمامیت ارضی Ùیلیپین ØŒ به سیزده ایالت Ùˆ نه شهر مسلمان نشین خودمختاری اعطا شد ( رجوع کنید به > «تواÙقنامة طرابلس » < ØŒ ٢٠٠١Ø› کتانی ØŒ همانجا)Ø› ولی چون در تواÙقنامه موضوعات مهمی از قلم اÙتاد Ùˆ از برخی مواد آن تÙاسیر متناقض Ùˆ ناروایی شد، خود به خود شکست خورد. مثلاً مارکوس ابتدا در ٦ Ùروردین ١٣٥٦/ ٢٦ مارس ١٩٧٧ØŒ خودمختاری سیزده استان را اعلام کرد Ùˆ در ٢٨ Ùروردین / ١٧ آوریل همه پرسی را برگزار کرد Ú©Ù‡ نتیجة آن به این صورت اعلام شد Ú©Ù‡ ٩ر٩٣% رأی دهندگان با خودمختاری مخالÙت کرده اند. پس ØŒ کشور را به دوازده منطقة خودمختار تقسیم کرد Ú©Ù‡ Ùقط مناطق نهم Ùˆ دوازدهم در قلمرو منطقة خودمختار اسلامی قرار Ù…ÛŒ گرÙت Ùˆ به این ترتیب ØŒ تÙسیر
خود را از خودمختاری اعمال نمود (نوبل ØŒ ص ١١٤Ù€١١٦Ø› > انقلاب در Ùیلیپین < ØŒ ص ١٤).
هشتمین اجلاس وزرای امور خارجة کشورهای اسلامی در Ùروردین Ù€ اردیبهشت ١٣٥٦/ مه ١٩٧٧ به میسواری اجازه داد برای اولین بار در اجلاس سخنرانی کند. اگرچه وزرا تأس٠خود را از نتیجة مذاکرات میسواری با مارکوس ابراز نمودند، ادامة Ú¯Ùتگوها را توصیه کردند Ùˆ در نتیجه ØŒ جبهة آزادیبخش ملی مورو، رهبری خود را به چالش کشید (گوتیئرّس ØŒ همانجا).
هاشم سلامت در ٥ دی ١٣٥٦/٢٦ دسامبر ١٩٧٧ØŒ تلاش کرد رهبری جبهه را تغییر دهد، میسواری ÙˆÛŒ را خائن نامید Ùˆ او را از جبهه اخراج کرد. پس از آن سلامت سازمانی را تشکیل داد Ú©Ù‡ امروزه جبهة آزادیبخش اسلامی مورو خوانده Ù…ÛŒ شود (برای جزئیات بیشتر رجوع کنید به جبهة آزادیبخش اسلامی مورو * ). با شکست تلاشهای سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی Ùˆ رابطة العالم الاسلامی * ØŒ برای میانجیگری میان میسواری Ùˆ سلامت ØŒ طرابلس از میسواری Ùˆ قاهره از سلامت Øمایت کرد (چالک ØŒ ص ١٩٤Ù€ ١٩٨).
پس از شکست تواÙقنامة طرابلس Ùˆ اÙتراق در رهبری٠جبهة آزادیبخش ملی مورو، این جبهه دریاÙت Ú©Ù‡ در کنار عملیات نظامی متعار٠در منطقه ØŒ به Ù†Ùوذ بیشتر در عرصة سیاسی نیاز دارد ( رجوع کنید به ادامة مقاله ).
در نهمین اجلاس وزرای خارجة کشورهای اسلامی در داکار، پایتخت سنگال (٢٨ Ùروردین Ù€ ١٩ اردیبهشت ١٣٥٧/ ١٧Ù€٢٩ آوریل ١٩٧٨)ØŒ میسواری رئیس Ùˆ سخنگوی جبهة آزادیبخش ملی مورو شناخته شد. در ١٣٥٨ Ø´ / ١٩٧٩ØŒ جبهه برای اØیای هد٠سابق خود، یعنی جدایی از Ùیلیپین Ùˆ تشکیل کشور مستقل ØŒ مجدداً تلاش کرد Ú©Ù‡ کشورهای اسلامی را قانع کند ولی موÙÙ‚ نشد. دهمین اجلاس وزرای خارجة کشورهای اسلامی در مراکش ØŒ بر Øمایت خود از تواÙقنامة طرابلس تأکید کرد ( > «وقایعنامه » < ØŒ ٢٠٠٢).
ظاهراً، بر اثر کاهش Ú©Ù…Ú© لیبی به Øرکتهای انقلابی در جهان ØŒ به سبب گرÙتاریهای منطقه ای این کشور، جبهة آزادیبخش ملی مورو ضمن ØÙظ ارتباط خود با طرابلس ØŒ تلاش کرد Øمایت دولت اسلامی نوپای ایران را جلب کند (Ù…ÛŒ ØŒ ص ٢٢٨). پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران (١٣٥٧ Ø´ )ØŒ میسواری به ایران آمد. هد٠از این دیدار نزدیکی به دولت ایران Ùˆ تØت Ùشار قرار دادن دولت مانیل برای مذاکره بود. میسواری Ùˆ هیئت Ú©ÙˆÚ†Ú©Ø´ برای ادای اØترام به امام خمینی (ره )ØŒ Ú©Ù‡ از مسلمانان Ùیلیپین تمجید Ùˆ ستایش کرده بود، به قم رÙتند. مقامات عالی رتبة ایرانی به مسلمانان Ùیلیپین قول اعطای هرگونه Ú©Ù…Ú© ممکن را دادند Ùˆ روزنامه های ایرانی متعددی با هیئت مذکور مصاØبه کردند. در ١٣٥٨ Ø´ / اکتبر ١٩٧٩ØŒ وزیر Ù†Ùت ایران اعلام کرد Ú©Ù‡ ماه بعد Ùیلیپین را به طور کامل تØریم Ù†Ùتی خواهد کرد (ماجول ØŒ ١٩٩٠ØŒ ص ٢٦٢Ù€٢٦٤Ø› سانتوس ØŒ همانجا؛ جمهوری اسلامی ØŒ ص ١Ù€٢).
هر چند Ùیلیپین تنها ١٦ر٤% از Ù†Ùت مورد نیازش را از ایران وارد Ù…ÛŒ کرد، ولی تØریم Ù†Ùتی٠ایران پیروزی بزرگی برای جبهة آزادیبخش ملی مورو Ù…Øسوب Ù…ÛŒ شد، به گونه ای Ú©Ù‡ اگر سایر کشورهای تولیدکنندة Ù†Ùت در تØریم شرکت Ù…ÛŒ کردند، اقتصاد Ùیلیپین به تدریج Ùلج Ù…ÛŒ شد (ماجول ØŒ ١٩٩٠ØŒ ص ٢٦٤Ù€٢٦٥). در آبان ١٣٥٩/ نوامبر ١٩٨٠ØŒ دÙتر جبهة آزادیبخش ملی مورو در تهران تأسیس شد Ú©Ù‡ تسهیل کنندة ارتباط سازمان با ایران بود Ùˆ از طریق آن نمایندگان جبهه نیز به آسانی به مطبوعات ایران دسترسی پیدا کردند (همان ØŒ ص ٢٦٧). به این ترتیب ØŒ تهران پشتیبان اصلی جبهة آزادیبخش ملی مورو Ùˆ جانشین طرابلس شد (همان ØŒ ص ٢٦٨). بر خلا٠لیبی Ùˆ عربستان سعودی Ùˆ سایر کشورهای اسلامی ØŒ Ú©Ù‡ بر Ø·Ø±Ø Ø®ÙˆØ¯Ù…Ø®ØªØ§Ø±ÛŒ بر اساس تواÙقنامة طرابلس اصرار Ù…ÛŒ ورزیدند، ایران پیگیر اصل ØÙ‚ تعیین سرنوشت Ùˆ استقلال مسلمانان Ùیلیپین بود (اØتشامی ØŒ ص ٢٠٥).
تلاشهای سیاسی Ùˆ بین المللی جبهه در چندین نشست وزرای خارجة کشورهای اسلامی در Ùاصلة ١٣٥٩ Ø´ /١٩٨٠ تا ١٣٦٣ Ø´ /١٩٨٤ØŒ با هد٠جلب Øمایت سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی از موضع جبهه برای جدایی طلبی Ùˆ تشکیل دولت مستقل ØŒ ناکام ماند Ùˆ سازمان هربار با اØترام به تمامیت ارضی Ùیلیپین Ùˆ با تأکید بر مواÙقتنامة طرابلس ØŒ خواستار اجرای این مواÙقتنامه شد ( رجوع کنید به > «وقایعنامه » < Ø› سانترس ØŒ همانجاها).
در خلال این Øوادث خانم کورازون سی . آکینو (ØÚ© : ١٩٨٦Ù€١٩٩٢)ØŒ همسر سناتور مقتول بنینگو «نینوی » آکینو ØŒ در ٦ اسÙند ١٣٦٤/ ٢٥ Ùوریة ١٩٨٦ قدرت را در دست گرÙت . در این هنگام جبهة آزادیبخش ملی مورو، توق٠یکجانبه درگیری بین رزمندگان این جبهه Ùˆ نیروهای نظامی Ùیلیپین را اعلام کرد. جبهه در گذشته مورد Øمایت همسر رئیس جمهور بود Ùˆ امیدوار بود Ú©Ù‡ رئیس جمهور جدید، سیاست شوهرش را در بارهØÙ„ مسئلة جنگ نوزده ساله بین جبهة آزادیبخش ملی مورو Ùˆ Øکومت Ùیلیپین ØŒ ادامه دهد. پس از چند تماس مقدماتی بین دو طر٠، میسواری Ùˆ آکینو، در ١٤ شهریور ١٣٦٤/ ٥ سپتامبر
١٩٨٦ با یکدیگر ملاقات کردند. این ملاقات تاریخی منجر به امضای بیانیة مشترکی گردید Ú©Ù‡ بعدها مبنای مذاکرات رسمی شد ( > انقلاب در Ùیلیپین < ØŒ ص ١٩Ù€٢٩Ø› > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا).
در ١٣٦٦ Ø´ / ١٩٨٧ØŒ قانون اساسی جدیدی ØŒ Ú©Ù‡ شامل پیش بینیهایی برای خودمختاری مسلمانان میندانائو بود، از طریق همه پرسی به تصویب رسید ( > انقلاب در Ùیلیپین < ØŒ ص ٤١Ù€٤٤). مجلس جدید در همان سال انتخاب شد Ùˆ قانون منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو را تصویب کرد Ú©Ù‡ در ٢٨ آبان ١٣٦٨/ ١٩ نوامبر ١٩٨٩ به همه پرسی گذاشته شد. در ساختار جدید خودمختاری ØŒ Ú©Ù‡ جبهة آزادیبخش ملی مورو Ùˆ جبهة آزادیبخش اسلامی مورو آن را خودمختاری غیرواقعی Ùˆ ساختگی دانسته Ùˆ به طور Ú©Ù„ÛŒ آن را رد کردند، Ùقط چهار استان ماگیندانائو Ùˆ لانائوی جنوبی در سرزمین اصلی میندانائو، Ùˆ سولو Ùˆ تاوی Ù€ تاوی در مجمع الجزایر سولو، از سیزده استان ØŒ رأی به پیوستن به سرزمین خودمختار دادند. منطقة خودمختار با Ùرماندار Ùˆ قوة مقننة واØد مخصوص خود در ١٥ آبان ١٣٧٩/ ٦ نوامبر ١٩٩٠ به طور رسمی اÙØªØªØ§Ø Ø´Ø¯ ( > «وقایعنامه » < Ø› گرشمن ØŒ همانجاها).
در ١٣٧٠ Ø´ / ١٩٩١ØŒ بیستمین اجلاس وزرای خارجة کشورهای اسلامی ØŒ Ú©Ù‡ در استانبول تشکیل شده بود، خواستار از سرگیری مذاکرات بین مانیل Ùˆ جبهة آزادیبخش ملی مورو شد ( > «وقایعنامه » < ØŒ همانجا).
با به قدرت رسیدن Ùیدل راموس (ØÚ© : ١٣٧١Ù€١٣٧٧ Ø´ / ١٩٩٢Ù€ ١٩٩٨)ØŒ مذاکراتی در بارهمواÙقتنامة نهایی ØµÙ„Ø Ø§Ù†Ø¬Ø§Ù… شد. در این مذاکرات ØŒ دولت جمهوری Ùیلیپین Ùˆ جبهة آزادیبخش ملی مورو، تØت نظارت دبیر Ú©Ù„ سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی Ùˆ کمیته ای شامل نمایندگان لیبی ØŒ عربستان سعودی ØŒ سنگال ØŒ بنگلادش Ùˆ سومالی به ریاست اندونزی Øضور داشتند. این مذاکرات چهار سال طول کشید. سرانجام در ١٣٧٥ Ø´ / ١٩٩٦ØŒ مواÙقتنامه ای برای اجرای نهایی تواÙقنامة ١٣٤٥ Ø´ / ١٩٧٦ طرابلس امضا شد Ú©Ù‡ دارای دو مرØلة اجرایی بود. مرØلة اول یک دورة انتقالی سه سالة اعتمادسازی بود، شامل این اقدامات : انتصاب میسواری به عنوان سومین Ùرماندار منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو (شامل چهار استان ) Ùˆ تأسیس نهادهای موقتی مانند منطقة ویژه برای ØµÙ„Ø Ùˆ توسعه ØŒ شورای جنوب Ùیلیپین برای ØµÙ„Ø Ùˆ توسعه Ùˆ مجمع
مشورتی Ú©Ù‡ Ú©Ù„ منطقة مشخص شده در تواÙقنامة طرابلس را زیر پوشش قرار Ù…ÛŒ دادند. مرØلة دوم ØŒ برگزاری همه پرسی در سرزمینهای تØت بررسی بود، برای تشخیص اینکه کدام ناØیه تمایل دارد به منطقة خودمختار جدید، با اختیاراتی بیشتر از منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو، بپیوندد ( > «مواÙقتنامة ØµÙ„Ø Â» < ØŒ ٢٠٠١Ø› مسلم Ùˆ کاگوکو Ù€ گویام Ø› گرشمن ØŒ همانجاها).
پس از امضای مواÙقتنامة ØµÙ„Ø ØŒ جبهة آزادیبخش ملی مورو، به عنوان عضو Ú©ÙˆÚ†Ú© دولت ØŒ Ùˆ Øزب راموس (یعنی اتØادیه ملی دموکراتهای مسیØÛŒ )ØŒ وارد عرصة سیاست داخلی دستگاه Øکومتی شد ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا).
رهبران جبهة آزادیبخش ملی مورو ــ به جز دبیر Ú©Ù„ مسلمین سÙما Ú©Ù‡ به عنوان شهردار شهر کوتاباتو Ùˆ هَسیم امین Ú©Ù‡ به عنوان اولین نمایندة هولو در کنگره انتخاب شدند ــ همگی در انتخابات کنگره Ùˆ انتخابات Ù…ØÙ„ÛŒ ١٣٧٧ Ø´ / ١٩٩٨ شکست خوردند.
از ١٣٧٦ Ø´ /١٩٩٧ جبهة آزادیبخش ملی مورو، ریاست شورای جنوب Ùیلیپین برای ØµÙ„Ø Ùˆ توسعه را به عهده داشت . میسواری تا اواخر ١٣٨٠ Ø´ / ٢٠٠١ØŒ Ùرماندار منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو بود. چهار سال پس از امضای مواÙقتنامة ØµÙ„Ø ØŒ دولت Ùیلیپین ØŒ میسواری را به سوءمدیریت ØŒ زدوبند، اختلاس Ùˆ Øی٠و میل بودجة دولتی Ùˆ مواردی از این قبیل متهم نمود. از سوی دیگر، میسواری دولت مانیل را به دلیل دورویی در اجرای مواÙقتنامة ØµÙ„Ø ØŒ سرزنش کرد. در این اوضاع Ùˆ اØوال ØŒ میسواری در جلسة مقامات عالی رتبة Ú©Ù†Ùرانس کشورهای اسلامی در عربستان سعودی در اردیبهشت ١٣٧٩/ مه ٢٠٠٠ØŒ هشدار داد Ú©Ù‡ اگر خودمختاری واقعی بر اساس تواÙقنامة طرابلس اجرا نشود، جبهة آزادیبخش ملی مورو چاره ای جز استقلال نخواهد داشت ( > Â«Ø´Ø±Ø Øالهای مختصر: رؤسای جمهور Ùیلیپین » < ØŒ همانجا؛ > «درگیری میندانائو» < ØŒ ٢٠٠١Ø› آلونتو، ٢٠٠١Ø› نیز رجوع کنید بهتوبونگبانوا ØŒ ٢٠٠١).
کمیتة اجرایی پانزده Ù†Ùرة جبهة آزادیبخش ملی مورو، میسواری را در اردیبهشت ١٣٨٠/ مه ٢٠٠١ اخراج کردند ( > «تلاش برای بر کناری میسواری » < ØŒ ٢٠٠٢). ÙˆÛŒ یک ماه بعد، از ریاست شورای جنوب Ùیلیپین برای ØµÙ„Ø Ùˆ توسعه نیز بر کنار شد. در اول تیر ١٣٨٠/ ٢٢ ژوئن ٢٠٠١ØŒ کابینة ماکاپاگال Ù€ آرویو (ØÚ© : ١٣٨٠ Ø´ / ٢٠٠١Ù€ ) در بØبوØØ© درخواست
سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی Ùˆ میسواری برای به تأخیر انداختن تاریخ همه پرسی در بارهمنطقة خودمختار مسلمانان میندانائو Ú©Ù‡ بارها به تعویق اÙتاده بود، ٢٣ مرداد/ ١٤ اوت را برای همه پرسی تعیین کرد ( > «قطعنامة سازمان Ú©Ù†Ùرانس اسلامی خواستار به تعویق اÙتادن همه پرسی در منطقه خودمختار مسلمانان میندانائو است » < ØŒ ٢٠٠١). در همه پرسی Ùقط شهر ماراوی به چهار استان منطقة خودمختار پیوست . پس از همه پرسی ØŒ ٥ آذر ١٣٨٠/ ٢٦ نوامبر ٢٠٠١ به عنوان تاریخ برگزاری انتخابات منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو تعیین شد Ùˆ در رقابت انتخاباتی ØŒ دولت ماکاپاگال Ù€ آرویو از رئیس کمیتة اجرایی پانزده Ù†Ùره ØŒ دکتر Ùاروق Øسین ØŒ در مقابل میسواری Øمایت کرد (گرشمن ØŒ همانجا؛ آنتوان ØŒ ٢٠٠١).
نیروهای ÙˆÙادار به میسواری ØŒ برای مختل کردن جریان انتخابات در سرزمینهای تØت پوشش منطقة خودمختار مسلمانان میندانائو، با Øمله به ارتش دولتی Ùˆ پاسگاههای پلیس ØŒ در جزیرة سولو شورشی برپا کردند ( > «جنگ جدید میسواری » < ØŒ ٢٠٠١). در نوامبر ٢٠٠١ØŒ نیروهای مالزیایی ØŒ میسواری Ùˆ تعدادی از Ù…ØاÙظانش را به علت ورود غیرقانونی به این کشور، در مرز بازداشت Ùˆ زندانی کردند. در ژانویة ٢٠٠٢ میسواری به مقامات Ùیلیپین تØویل داده شد Ùˆ به اتهام برپایی شورش در نزدیکی مانیل زندانی گردید ( > «رئوس خبری Ùیلیپین در اینترنت » < ØŒ ٢٠٠٢).
رئیس جدید جبهة آزادیبخش ملی مورو Ùˆ نامزد منتخب هیئت دولت ØŒ دکتر Ùاروق Øسین ØŒ به عنوان چهارمین Ùرماندار منطقة خودمختار اسلامی مورو انتخاب شد Ú©Ù‡ هنوز (١٣٨٤Ø´ ) در این منصب قرار دارد ( رجوع کنید به کانوی ØŒ ص ١٧٨Ø› آنتوان ØŒ همانجا؛ آرایا، ٢٠٠٢).
منابع : ابواسلام اØمد عبداللّه ØŒ «الØقیقة الغائبة عن مسلمی بانجساموروÙÛŒ جنوب الÙلبین »، منارالاسلام ØŒ سال ١٢ØŒ Ø´ ٩ (رمضان ١٤٠٧/ مه ١٩٨٧)Ø› Ù…Øمدکاظم توکلی ØŒ مسلمانان مورو: تاریخ اجتماعی مسلمانان جنوب Ùیلیپین ØŒ تهران ١٣٦٢ Ø´ Ø› جمهوری اسلامی ØŒ سال ١ØŒ Ø´ ٣ (١٢ خرداد ١٣٥٨)Ø› علی کتانی ØŒ اقلیتهای مسلمان در جهان امروز ØŒ ترجمة Ù…ØمدØسین آریا، تهران ١٣٦٨ Ø´ Ø›
Maulana M. Alonto, "Background and implications of Misuari , s falling out with Manila and arrest in Malaysia", Muslimedia international , ١٦-٣١ Dec. ٢٠٠١. [Online]. Available: http://www. muslimedia. com/archives/ sea ٠١/
moro-misua. htm [١ Nov. ٢٠٠٤(; Augustine Anthuvan, "The Misuari incident - Mindanao", Relational semantics, inc. , ٢٩ Nov. ٢٠٠١. )Online(. Available: http://www. rsi. com. sg/en/programmes/insight/٢٠٠١/١١-٢٩.htm )١١
Nov. ٢٠٠٢(; Alfred A. Araya Jr., "Parouk Hussin taps government, donor community to jumpstart development", Cyber dyaryo .)Online(. Available: http://www. cyberdyaryo. com/feetures/f ٢٠٠٢-٠١-٣٠-٠١. htm )٣٠ Jan. ٢٠٠٢(; "Attempt to unseat Misuari", MNLF . )Online(. Available: http://www.mnlf.net/attempts-to. unseat. htm. )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Roben R. Canoy, The quest for Mindanao independence , Cagayan de Oro, Philippines ١٩٨٧; Peter Chalk, "Militant Islamic extremism in the southern Philippines", in Islam in Asia: changing political realities , ed. Jason F. Isaacson and Colin Rubenstein, New Brunswick, N. J.: Transaction Publishers, ٢٠٠٢; "Chronology", Conciliation resources . )Online(. Available: http://www. c-r. org/ accord/ index. htm? min/ accord٦/ index. htm )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Anushiravan Ehteshami, After Khomeini: the Iranian second republic , London ١٩٩٥; John Gershman, "Moros in the Philippines", Foreign policy in focus , Oct. ٢٠٠١. )Online(. Available: http://fpif. org/selfdetermination/conflicts/philippines-body. html )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Eric U. Gutierrez, "The re-imagination of the Bangsa Moro: ٣٠ years hence", Institute for popular democracy . )Online(. Available: http://www. ipd. ph/pub/ wip/reimagining-bangsamoro-e-gutierrez. shtml )١٨ Nov. ٢٠٠٢(; Cesar Adib Majul, The contemporary Muslim movement in the Philippines , Berkeley ١٩٨٥; idem, "The Iranian Revolution and the Muslims in the Philippines", in The Iranian Revolution: its global impact , ed. John L. Esposito, Miami: Florida International University Press, ١٩٩٠; R. J. May, "The Philippines", in The Politics of Islamic reassertion , ed. Mohammad Ayoob, London ١٩٨١; "Mindanao conflict", Philippin European solidarity center ) PESC-KSP ), ٢٦ May ٢٠٠١. )Online(. Available: http:// www.philsol.nl/news/٠١/Minda War ١٢-may ٠١. htm )١ Nov. ٢٠٠٤(; "Misuari , s new war", Philippine daily inquirer , in News flash , ٢١ Nov. ٢٠٠١. )Online(. Available: http://www.inq٧.net/opi/٢٠٠١/nov/opi-editoral-l.htm. )١١ Nov. ٢٠٠٢(; "The Moroland", MNLF , ٢٨ May ٢٠٠١. )Online(. Available: http://٢٠٩. ١٥. ١٦١. ١٣٦/cl/mnlf/ articles/ viewnews. cgi? newsid ٩٩١٠٣٤٦٨٦, ٥٥٤١٦. )١١ Nov. ٢٠٠٢]; Macapado A. Muslim and Rufa Cagoco-
Guiam, "Mindanao land of promise", Conciliation resources . [Online(. Available: http://www.c-r.org/ accord/ index. htm? min/ accord ٦/ index. htm )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Lela Garner Noble, "The Philippines: autonomy for Muslim", in Islam in Asia: religion, politics and society , ed. John L. Esposito, New York: Oxford University Press, ١٩٨٧; "OIC resolution seeks postponement of ARMM plebiscite, endorses Misuari", Cyber dyaryo , ١٣ July ٢٠٠١. )Online(. Available: http://www. cyberdyaryo. com/features/f ٢٠٠١-٠٧١٣-٠٥. htm )١١ Nov. ٢٠٠٢(; "Peace agreement", MNLF , ٢٠٠١. )Online(. Available: http:// www.mnlf.net/The-Final.htm. )١١ Nov. ٢٠٠٢(; "Philippine headline news online", News flash , ٢ May ٢٠٠٢. )Online(. Available: http://www. newsflash. org/ ٢٠٠٢/٠٤/ht/ ht٠٠٢٤٩٨. htm )١١ Nov. ٢٠٠٢(; "Profiles: Philippine presidents", Conciliation resources. )Online(. Available: http://www.c-r.org/accord/index. htm? min/accord ٦/ index. htm )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Revolution in the Philippines , ed. Martin Wright, Chicago: St. James Press, ١٩٨٨; Soliman M. Santos Jr. "Islamic diplomacy: consultation & consensus", Conciliation resources . )Online]. Available: http://www.c-r.org/accord/index. htm? min/accord ٦/
index. htm [١١ Nov. ٢٠٠٢(; "The Tripoli Agreement", MNLF . ٢٠٠١ )Online(. Available: http://www.mnlf.net/ the- tripoli. htm. )١١ Nov. ٢٠٠٢(; Harry Tubongbanwa, "A view on the developments and prospects in the Philippines today", International viewpoint , Feb. ٢٠٠١. )Online(. Available: http://www.٣bh.org.uk/IV/Issues/ ٢٠٠١/ IV ٣٢٨/ IV ٣٢٨ % ٢٠١١. htm. )١ Nov. ٢٠٠٤]; Sali Wali, "On the brith of the MNLF", in From secession of autonomy: self government in southern Philippines , Manila: Ministry of Foreign Affairs, ١٩٨٠.
/ منصور لیمبا /