دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٤٠٠
باویه ، از قبایل شیعی مذهب خوزستان . محل آنها در مشرق و جنوب اهواز، میان دو رود کارون و جَرّاحی ، تا جنوب بندِ قیر و شمال مارِد است . جمعیت این قبیله در حدود ١٣٢٠ ق ، ٠٠٠ ، ٢٠ تن (٥٠٠ ، ١٨ تن چادرنشین ) و در دهه ١٣١٠ ش ، ٣٢٠ ، ٢ خانوار تخمین زده شده است . قبلاً شتردار بودند، بتدریج آبادی نشین شدند و به پرورش دامهای دیگر نیز پرداختند. این قبیله از شش طایفه و پانزده تیره تشکیل می شود (لوریمر، ج ٢، ص ١١٩، ٢٩٣ـ٢٩٦؛ اُپنهایم ، ج ٤، ص ٢٥، ٩٠؛ فیلد، ص ١٩٠ـ١٩١؛ > ایران < ، ص ٣٧٨ـ٣٨٠).
قبیلة باویه به تبار خود می بالد و نسبِ خود را تا پیش از اسلام به قهرمانی به نام مُهَلْهِل * می رساند؛ امّا تاریخ قدیم این قبیله در پردة ابهام است . به نظر می رسد که اصل آنها از بنی ربیعة بین النهرین باشد و اواخر قرن دهم همراه با بنی لام * به ایران کوچ کرده باشند. منطقة این قبیله مجاور منطقة طایفة کعب ( رجوع کنید به بنی کعب * ) در شمال شرقی آن قرار دارد. قبیلة باویه با بنی کعب پیوند و رقابت دیرین و نیز گهگاه خصومتهایی داشته اند. در زمستان ١٣٣٣ ق ، همراه با چندین قبیلة دیگر خوزستان ، به قوای انگلیس ، که اهواز را در تصرّف داشتند و شیخ خزعل از بنی کعب متّحد آنها بود، حمله بردند. در اواخر دهة ١٣٢٠ ش ، تمام آنها تقریباً در شصت روستا ساکن شده اند ( رجوع کنید به اپنهایم ، ج ٣، ص ٣٥٦، ج ٤، ص ٨٩ـ٩١).
دسته های کوچکی از قبیلة باویه در میان طوایف دیگر ایران و عراق پراکنده اند؛ از جمله تیره ای از ایل عرب را تشکیل می دهند که خود یکی از ایلات خمسه است (عزاوی ، ج ٤، ص ١٩١ـ١٩٢؛ اپنهایم ، ج ٤، ص ٩٢).
منابع :
(١) عباس عزاوی ، عشائر العراق ، بغداد ١٩٤٧ـ١٩٥٦؛
(٢) H. Field, Contributions to the Anthropology of Iran,, Chicago ١٩٣٩;
(٣) Great Britain. Admiralty, Persia, Geographical Handbook Series. Ox١٩٤٥;
(٤) Lorimer, Gazetteer;
(٥) M. Freiherr von Oppenheim, Die Beduinen, ed. W. Caskel, Wiesbaden. ١٩٦٧.
/ ایرانیکا / و. ج . پری