دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٧٣٢
تÙÙلیسی ، عمربن بÙندار ØŒ ملقب به کمال الدین Ùˆ مکنّا به Ø§Ø¨ÙˆØ§Ù„ÙØªØ ØŒ قاضی Ùˆ اصولی Ùˆ Ùقیه Ø´Ø§ÙØ¹ÛŒ قرن Ù‡ÙØªÙ… . در بارة تاریخ تولد ÙˆÛŒ اختلا٠هست Ø› به نوشتة Ø³ÙØ¨Ú©ÛŒ (ج ٨ØŒ ص ٣٠٩) تÙلیسی در ٦٠١ یا ٦٠٢ در تÙلیس به دنیا آمد، اما صَÙَدی (ج ٢٢ØŒ ص ٤٤٢) تاریخ تولد ÙˆÛŒ را ٥٦٢ ذکر کرده است . از جزئیات زندگی ÙˆÛŒ اطلاعی در دست نیست . تÙلیسی بعد از ØªØØµÛŒÙ„ات Ùˆ تسلط ÛŒØ§ÙØªÙ† بر Ùقه Ùˆ اصول ØŒ به تدریس Ùˆ Ø§ÙØªØ§ پرداخت . ÙˆÛŒ مدتی همنشین تقی الدین ابوعمروبن ØµÙ„Ø§Ø Ø´Ù‡Ø±Ø²ÙˆØ±ÛŒ بود Ùˆ از او علم آموخت . Ù…ØÛŒÛŒ الدین نَووَی اصول٠Ùقه را از تÙلیسی ÙØ±Ø§ Ú¯Ø±ÙØª . تÙلیسی مدتها قاضی دمشق بود (ذهبی ØŒ ج ٥ØŒ ص ٢٩٩Ø› سبکی ØŒ همانجا؛ ابن عماد، ج ٥ØŒ ص ٣٣٨).
بعد از ØÙ…لة تاتار Ùˆ تسلط هولاکوخان مغول بر شام در ٦٥٤ØŒ تÙلیسی نزد مغولان Ø§ØØªØ±Ø§Ù… بسیار ÛŒØ§ÙØª Ùˆ مقام قضای شام ØŒ موصل Ùˆ جزیره (ابن عمر) به او واگذار شد. بعد از بیرون کردن تاتار از شام ØŒ مردم او را به Ø·Ø±ÙØ¯Ø§Ø±ÛŒ از قوم مغول متهم کردند Ùˆ
ÙˆÛŒ ناگزیر دمشق را ترک کرد Ùˆ به ØÙ„ب Ø±ÙØª . در آنجا منصب قضا را بر عهده Ú¯Ø±ÙØª ØŒ اما پس از مدت کوتاهی عزل شد Ùˆ به مصر Ø±ÙØª Ùˆ در مدرسة عادلیه به تدریس پرداخت . ÙˆÛŒ در ٦٧٢ در قاهره از دنیا Ø±ÙØª (ذهبی ØŒ ج ٥ØŒ ص ٢٩٨Ù€٢٩٩Ø› سبکی ØŒ ج ٨ØŒ ص ٣٠٩Ù€٣١٠Ø› اسنوی ØŒ ج ١ØŒ ص ١٥٣Ø› ابن کثیر، ج ١٣ØŒ ص ٢٦٧Ø› ابن عماد، همانجا).
منابع : ابن عماد؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة ØŒ بیروت ١٤١١/١٩٩٠Ø› عبدالرØÛŒÙ… بن ØØ³Ù† اسنوی ØŒ طبقات Ø§Ù„Ø´Ø§ÙØ¹ÛŒØ© ØŒ چاپ کمال یوس٠ØÙˆØª ØŒ بیروت ١٤٠٧/١٩٨٧Ø› Ù…ØÙ…دبن اØÙ…د ذهبی ØŒ العبر ÙÛŒ خبر من غبر ØŒ ج ٥ØŒ چاپ ØµÙ„Ø§Ø Ø§Ù„Ø¯ÛŒÙ† منجد، کویت ١٣٨٦/١٩٦٦Ø› عبدالوهاب بن علی Ø³ÙØ¨Ú©ÛŒ ØŒ طبقات Ø§Ù„Ø´Ø§ÙØ¹ÛŒØ© الکبری ØŒ چاپ Ù…ØÙ…ود Ù…ØÙ…د طناØÛŒ Ùˆ Ø¹Ø¨Ø¯Ø§Ù„ÙØªØ§Ø Ù…ØÙ…د ØÙ„و، قاهره ١٩٦٤Ù€١٩٧٦Ø› ØµÙØ¯ÛŒ .
/ لیلی کریمیان /