دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٣٤٥
باله ، ایالتی در جنوب اتیوپی (حبشه )، واقع میان هَرَرْج و سیدامو. از جانب کوهستانهای شمال غربی به ایالت آرسی و از قسمتهای پست جنوب شرقی به سومالی * محدود است . از مناطق کوهستانی باله چندین رود سرچشمه می گیرد که ، پس از عبور از سراسر جنوب شرقی اتیوپی ، به سومالی می رسد و سرانجام به اقیانوس هند می ریزد. رود شِبِلی این ایالت را از ایالتهای آرسی و هررج جدا می کند. بخش عمدة مرز باله و سیدامو را رود گناله (جناله ) تشکیل می دهد، و رود ویب از مرکز باله می گذرد. بخش جنوب شرقی این ایالت دنبالة بیابانهای ناحیة اوگادن در هررج است .
باله در گذشته یکی از سرزمینهای بازرگانی مسلمان نشین در جنوب حبشه بوده است . نام باله ظاهراً نخستین بار در چکامه «پیروزی » که در ستایش عامده صیون ، پادشاه حبشه (٧١٢ـ ٧٤٣)، سروده شده ، آمده است (گویدی ، ش ٨، ٩). در این چکامه از باله به عنوان بخشی از قلمرو این سلطان یاد شده است . در اواسط قرن هشتم ، ابن فضل اللّه عُمَری دربارة باله نوشته است که طول آن بیست روزه و عرض آن شش روزه پیموده می شود، و حکمران آن ، که ٠٠٠ ، ٤٠ سوار در اختیار دارد، خراجگزار سلطان حبشه است . یک قرن بعد، مقریزی نیز سخن ابن فضل اللّه عمری را تکرار کرده و می افزاید که مردم باله حنفی اند. تا حدود
٩٤٩، که عباس ، حکمران باله ، از تابعیت گالاودیووس ، سلطان حبشه ، بیرون آمد و استقلال یافت ، این سرزمین خراجگزار حبشه بود.
باله اکنون ، با ٣٠٠ ، ١٢٨ کیلومترمربع مساحت ، پس از هررج وسیعترین ایالت اتیوپی به شمار می رود، ولی کم تراکم ترین جمعیت را داراست . تنها ساکنان سرزمین خشکِ میان رودهای جنوب شرقی را کوچ نشینان سومالیایی زبان و رمه های آنها تشکیل می دهند. گوبا ، بزرگترین شهر باله ، در ضلع دیگر این ایالت در منطقه ای کوهستانی واقع است و باتو، بلندترین قلّة آن ٣٠٧ ، ٤ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
منطقه حفاظت شده ملی کوهستانی و غار سه هزار متری باله مشهور است . جمعیت آن در ١٣٦٦، ١٢٩ ، ٠٩٥ ، ١ نفر بوده است .
منابع :
(١) احمدبن علی مقریزی ، چاپ پینک ، لیدن ١٧٩٠، ص ١٥؛
(٢) Conzelman, La Chronique de Galawdewos , Paris ١٨٩٥;
(٣) I. Guidi, Rend, Lin., ١٨٨٩;
(٤) Ibn Fad ¤ l-Alla ¦ h `Umar ¦ â , Masalik al-Abs ¤ a ¦ r, tr. Gaudefroy-Demombynes, ١٩٢٧, ٢, ١٨;
(٥) Perruchon, Les Chroniques de Zar'a Ya`eqآb et de Ba'eda Maryam , Paris I٨٩٣.
(٦) ) / بریتانیکا ( با اضافاتی از )؛
د. اسلام / هانتینگ فورد (