دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٦٣٥
پالِمْبانگ ، مرکز ایالتِ سوماترا سِلاتان (سوماترای جنوبی ) در اندونزی . این شهر در سواحل رود موسی ، در َ٤٥ ْ١٠٤ طول شرقی و َ٩ ْ٢٥ عرض جنوبی قرار گرفته است . جمعیت آن در ١٣٦٩ ش / ١٩٩٠، حدود ٠٠٠ ، ٧٩٠ تن بوده است که تقریباً ٨٥% آن مسلمان بوده اند.
ناحیة پالمبانگ ، متحد با همسایه اش مالایو (جامبی ) ، مرکز امپراتوریِ بوداییِ سری ویجایه (قرنهای چهارم ـ چهاردهم میلادی ) بود و بویژه در قرنهای دوم تا چهارم / هشتم تا دهم به سبب داشتن مراکز معروف مطالعه دربارة آیین بودا و زبان سانسکریت ، شهرت داشت . در ٧٧٩/ ١٣٧٧، فرمانروای ماجاپاهیت ، امپراتوری بزرگ هندو ـ جاوه ای (قرنهای هشتم و نهم / چهاردهم و پانزدهم )، پالمبانگ را تصرف و تا اندازه ای ویران کرد. یکی از شاهزادگان خاندان پادشاهی ، در ٨٠٥ ـ٨٠٦/ ١٤٠٣ مالاکا را بنیاد نهاد و در ٨١٦/ ١٤١٣ اولین سلطان آن پس از پذیرش اسلام شد. اریه دمر (پس از اسلام آوردن : اریه دله = عبداللّه ، ٨٥٩ـ٨٩١/ ١٤٥٥ـ١٤٨٦)، نیای سلاطینِ بعدیِ «دارالسَّلام پالمبانگ » شد که اولین آنها سلطان سسهنن اریه کوسومه عبدالرحیم (١٠٦٩ـ ١١١٨/ ١٦٥٩ـ١٧٠٦) بود. پس از کشمکش سلطان محمود بدرالدین و سلطان احمد نجم الدین بر سر قدرت در ١٢٢٦ـ١٢٣٦/ ١٨١١ـ١٨٢١ ــ که بریتانیا و هلند از آن بهرة اقتصادی بردند ــ سرانجام هلند آخرین سلطان ، پسر نجم الدین ، را پس از کوشش نافرجام او برای بازیافتن استقلال ، تبعید کرد، و بدین ترتیب تاریخ این سلطان نشین به پایان رسید.
برخی از علمای مسلمان پالمبانگ ، بویژه در نیمة دوم قرن سیزدهم / هجدهم ، به شهرت جهانی رسیده اند، از جمله «عبدالصمد پَلِمبانی * ». امروزه ، مؤسسة دولتی اسلامی که در پیشبرد آموزش اسلامی مؤسسه ای بانفوذ است ، در پالمبانگ قرار دارد.
منابع :
(١) Taufik Abdullah, Beberapa aspek perkembangan Islam di Sumatera Selatan , in Masuk dan berkembangnya Islam di Sumatera Selatan , ed. K. H. O. Gadjahnata, Jakarta ١٩٨٦, ٥٣-٦٦;
(٢) G. W. J. Drewes, Directions for travellers on the mystic path , The Hague ١٩٧٧;
(٣) M. O. Woelders, Het sultanaat Palembang , The Hague ١٩٧٥.
/ اُ. شومان ، با اندکی تلخیص از ( د.اسلام ) /