دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٥
باباشاه اصفهانی (باباشاه عراقی ) ملقب به رئیس الرؤسا ، از نستعلیق نویسان نامی در قرن دهم . در کوهپایه اصفهان متولد شد و در همانجا پرورش یافت و سرانجام در جوانی در سفری به بغداد (٩٩٦) درگذشت (منشی قمی ، ص ١١٩). بعضی از تذکره ها او را شاگرد میرعلی هروی (متوفی ٩٥٢) دانسته اند، ولی با ملاحظه سال وفات و عمر کوتاه او این ادعا از نظر تاریخی درست به نظر نمی آید (بیانی ، ص ٨٥ـ٨٦). باباشاه در عصر خود از مشهورترین خطاطان بوده است و خطش را به «عذوبت » و پختگی و لطافت ستوده اند (امین احمد رازی ، ج ٢، ص ٤٣٠) و نوشته های او را «به قیمت اعلی » می خریدند (اسکندرمنشی ، ج ١، ص ١٧١). به سبب اخلاق درویشانه از نزدیکی با سلاطین و امرا پرهیز می کرد و روزگار را در گوشه نشینی به کتابت می گذرانید. اجرت هر هزار سطر کتابت او، به گفته امین احمد رازی (ج ٢، ص ٤٣٠) سه تومان بوده است . باباشاه شعر نیز می سروده و «حالی » تخلص می کرده است (بیانی ،ص ٨٦). نمونه هایی از اشعار او در برخی از تذکره ها آمده است . منظومه ای در آداب خوشنویسی بدو نسبت داده اند. رساله آداب * المشق نیز که به خطا به میرعماد * (متوفی ١٠٢٤) نسبت داده شده از باباشاه اصفهانی است (ایرانی ، ص ١٤٠ـ١٤١). این رساله را محمد شفیع براساس نسخه محفوظ در کتابخانه دانشگاه پنجاب چاپ کرده است (بیانی ، ص ٨٧ـ ٨٨). از باباشاه ، که به «کتابت » بیش از «قطعه نویسی » گرایش داشت ، چند قطعه در کتابخانه های ترکیه هست ، و نسخه های متعددی از آثار ادبی فارسی را که به خطّ اوست در برخی از کتابخانه ها می توان یافت .
منابع :
(١) اسکندرمنشی ، تاریخ عالم آرای عباسی ، تهران ١٣٥٠ ش ؛
(٢) امین احمد رازی ، هفت اقلیم ، چاپ جواد فاضل ، تهران ( بی تا. ) ؛
(٣) عبدالمحمد ایرانی ، کتاب پیدایش خط و خطاطان ، مصر ١٣٠٦ ش ؛
(٤) مهدی بیانی ، احوال و آثار خوشنویسان ، تهران ١٣٦٣ ش ؛
(٥) عبدالرسول خیامپور، فرهنگ سخنوران ، تبریز ١٣٤٠ ش ، ص ١٥٠؛
(٦) هدایت الله سپهر، تذکره خوشنویسان ، ( تهران ،بی تا. ) ، ص ٨٧؛
احمدبن حسین منشی قمی ، گلستان هنر ، چاپ احمد سهیلی خوانساری ، تهران ١٣٦٦ ش .
/منوچهرقدسی /
تصاویر این مدخل:
دستط باباشاه اصفهانی منبع :د.ا.د.ترک