دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرة المعارف اسلامی - الصفحة ٢٤٤١
بیرجندی ، علاءالدین شمس الدین محمد ، فلزکار اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم . احتمالاً نسبت او یا خاندانش از بیرجند بوده است . دو کوزة مفرغی با امضای او ثبت شده است ، یکی به تاریخ اول رمضان ٩٠٨ (حراجِ کریستی ، اکتبر ١٩٧٢)، دیگری ، با تاریخِ ( ساختِ ) شوّال ٩١٠ که اکنون در موزة هنر اسلامیِ برلین (ش یک ، ٦٠٥٢) نگهداری می شود. این کوزه ها بدنة کروی ، گردن کوتاهِ استوانه ای و پایة طوقه ای کوتاه دارند، و با خط نگاشته ها و نوارهای کنده کاری شده و مفتولهای نقره ای ، تزیین شده اند که در شکل و تزیینات ، همانند نمونه های فلزیِ اواخر عصر تیموری هستند. حکاکیها، کنده کاریها و پرداختِ کوزه ها را، یک هنرمند انجام داده است . کوزه ای با شکل و تزیینِ مشابه (استانبول ، کتابخانة طوپقاپی سرای ، ش ٢/٢١٥٠) به امضای حسین بن (؟) البیرجندی وجود دارد که ممکن است با علاءالدین خویشاوند بوده باشد.
منابع :
(١) Christie's, Classical Western, Asiatic Byzantine and Islamic antiquities, October ٢٣, ١٩٧٢, no. ٧٧;
(٢) E. Kuhnel, Islamische Kunst aus den Berliner Museen, Berlin ١٩٥٤, ١٤, no. ٩٢;
(٣) L. A. Mayer, Islamic metalworkers and their works, Geneva ١٩٥٩, ٣١-٣٢, ٤٧;
A. S. Melikian-Shirvani, "Safavid metalwork: a study of continuity", in Studies on Isfahan , II, Iranian studies, Journal of the Society for Iranian Studies ٧(١٩٧٤),٥٤٥-٤٥٦
/ بائر ( ایرانیکا ) /